Żywienie bydła mięsnego

W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach europejskich większość produkowanej wołowiny pochodzi wciąż od tej samej populacji krów, od której pozyskiwane jest mleko. Uwarunkowania te powodują, że pozyskiwane mięso wołowe charakteryzuję się niższymi cechami jakościowymi w porównaniu z krajami, w których żywiec wołowy pochodzi w przeważającej ilości od bydła ras mięsnych. Ze względu jednak na występującą tendencję do zmniejszanie się liczebności utrzymywanych krów mlecznych i ograniczenie podaży cieląt do opasania, w ostatnich latach obserwuje się również w naszym kraju coraz większe zainteresowanie użytkowaniem bydła ras mięsnych lub w typie mięsnym. Rozszerzenie w kraju hodowli i chowu bydła ras mięsnych i mieszańców z udziałem ras mięsnych pozwoli zwiększyć w najbliższej przyszłości pulę żywca i mięsa wołowego o wysokich walorach jakościowych i poprawić efektywność ekonomiczną opasania. 

W chowie bydła mięsnego żywienie jest najważniejszym elementem wpływającym na wyniki produkcyjne. Dawka pokarmowa w zależności od grupy zwierząt będzie się różnić. Krowy odchowujące cielęta, tzw krowy mamki żywione są głównie paszami objętościowymi, natomiast odsadzone cielęta przeznaczone na opas będą karmione dawka pokarmową o dużej zawartości energii oraz białka w celu osiągnięcia wysokich przyrostów masy ciała. Niezależnie od grupy wiekowej bydła dawka pokarmowa powinna być odpowiednio zbilansowana pod względem potrzeb energetyczno-białkowych. Dawka pokarmowa przeznaczona dla opasów ulega zmianie w zależności od zmieniających się potrzeb pokarmowych zwierzęcia. Dawka ta ulega zmianie w określonych przedziałach wagowych masy ciała, zazwyczaj co 50 kg. W okresie zimowym dawkę pokarmową dla krów mamek stanowią głównie pasze objętościowe tj. kiszonki, siano, słoma. Pasze treściwe stosowane są jedynie w przypadku słabej kondycji krów po okresie odchowu cieląt oraz w okresie krycia czy w czasie trwania laktacji – po wycieleniu. W okresie ciąży oraz laktacji dzienne zapotrzebowanie na składniki pokarmowe rośnie.

W sezonie pastwiskowym krowy wraz z cielętami korzystają z zielonki, która jest ich głównym pokarmem. W miarę wzrostu cieląt oraz w początkowym okresie laktacji można stosować paszę treściwą w ilości do 2 kg na sztukę dziennie. Jedynym okresem, w którym nie wskazane jest stosowanie w dawce pokarmowej pasz treściwych jest okres zasuszania. Okres ten opiera się głównie o żywienie sianem, kiszonkami oraz słomą. Ponadto zwierzęta powinny również mieć cały czas dostęp do lizawek solnych. Aby zwiększyć przyrosty cieląt, które przebywają z krowami można również wprowadzić im do dawki pokarmowej (oprócz mleka matki, oraz zielonki) paszę treściwą oraz siano. Cielęta powinny mieść oddzielne pomieszczenia do którego krowy nie będą miały dostępu – zapobieganie wyjadaniu paszy. Głównym celem chowu bydła mięsnego jest pozyskanie zdrowych cieląt przeznaczonych do opasu. W opasie zwierząt wyróżniamy trzy różne systemy opasu bydła: intensywny, półintensywny oraz ekstensywny.

Opas intensywny
Celem tego systemu jest uzyskanie najwyższej wagi w krótkim czasie. Podczas opasu intensywnego zwierzęta nie korzystają z wybiegów, cały czas przebywają zamknięte w budynkach inwentarskich. Dawka pokarmowa podczas opasu intensywnego opiera się głównie o pasze zawierające duże ilości energii oraz pasze treściwe. Zaleca się przeznaczać do opasu intensywnego młode, dobrze odchowane buhajki o masie około 120-150 kg. W żywieniu intensywnym opasów z pasz objętościowych stosuje się głównie kiszonkę z kukurydzy oraz w mniejszej ilości w celach dietetycznych siano. Pasze treściwe zazwyczaj stanowią udział w wysokości 50% suchej masy dawki pokarmowej, jednak w pierwszym okresie nie powinno się zadawać mniej jak 2kg paszy treściwej na sztukę. W tym systemie opasu dobowe przyrosty masy ciała są bardzo wysokie i powinny przekraczać 1000 g. Zwierzęta najczęściej opasa się do wagi 600 kg, którą powinny uzyskać w wieku około 15 miesięcy. Tusze młodych zwierząt żywione intensywnie charakteryzują się bardzo dobrym umięśnieniem i niskim stopniem otłuszczenia. Do wad tego systemu użytkowania bydła należy zaliczyć znaczny jego koszt, głównie spowodowany wysokimi cenami pasz treściwych.

Opas półintensywny
Najpopularniejszy sposób opasu w Polsce. Ma on charakter dwuetapowy i przeznaczony jest dla gospodarstw dysponującymi dużym areałem łąk i pastwisk. W systemie ym opas trwa do masy buhajków 550-670 kg i wieku około 20-24 miesięcy. W pierwszym etapie, młode półroczne zwierzęta utrzymywane są na pastwisku gdzie żywią się świeżą zielonką. Okres wypasu jest swego rodzaju okresem przygotowawczym do właściwego opasu., dzięki którem buhajki mają dobrze rozwinięty przewód pokarmowy przystosowany już do pobierania większych ilości paszy. Gdy kończy się sezon pastwiskowy, zwierzęta przenosi się do budynków gdzie rozpoczyna się drugi etap opasu półintensywnego. Etap ten charakteryzuje się typowymi zasadami dla opasu intensywneg oi w tym momencie ma miejsce wykorzystanie tzw. kompensacji wzrostu. Zjawisko to ma miejsce gdy zastosujemy intensywne żywienie dla trochę niedożywionego bydła po sezonie pastwiskowym. Zjawisko to pozwala na uzyskanie przyrostów dziennych sięgających nawet 1500 g/dzień. Tusze pochodzące od zwierząt utrzymywanych w tym systemie charakteryzują się dobrym umięśnieniem oraz umiarkowanym otłuszczeniem.

Opas ekstensywny
Ekstensywny system opasu bydła bazuje na tanim, oszczędnym żywieniu, przede wszystkim pasz gospodarskich. Opas ten opiera się na dwóch sezonach pastwiskowych, więc polecany jest dla gospodarstw posiadających w swoim areale głównie niezbyt dobre użytki zielone. Przyrosty podczas tego opasu przekraczają 500-600 g/dobę. Po zakończeniu pierwszego okresu wypasu młode zwierzęta przenoszone są do budynków inwentarskich, gdzie żywione są głównie paszami objętościowymi, np. siano, kiszonki z traw. W drugim okresie pastwiskowym starsze zwierzęta z dobrze rozwiniętym przewodem pokarmowym, lepiej wykorzystują zielonkę pastwiska, w związku z czym przyrosty mogą sięgać 700 g/dobę. Pod koniec opasu stosuje się tzw. szybki opas przed sprzedażą (ok. 2 miesięcy). Okres ten pozwala zwiększyć masę zwierząt oraz poprawić umięśnienie. Waga sprzedawanych buhajków to około 400-500 kg, a tusze pochodzące od tych zwierząt cechują się najsłabszym umięśnieniem oraz największym otłuszczeniem w porównaniu do zwierząt opasanych w systemie intensywnym czy półintensywnym.

Prawidłowe żywienie opasanego bydła powinno umożliwić optymalne wykorzystanie potencjału wzrostowego zwierzęcia w celu odpowiedniego przyrostu tkanki mięsnej. Zbyt intensywne żywienie (ponad optimum potencjału wzrostowego zwierzęcia danej rasy), powoduje nadmierne odkładanie tłuszczu w tuszy. Niski poziom żywienia (poniżej optimum potencjału wzrostowego), wpływa natomiast na obniżenie tempa wzrostu i umięśnienia, a przez to na pogorszenie składu chemicznego mięsa i cech tuszy przy uboju. Modyfikowanie właściwości funkcjonalnych (pro-zdrowotnych) wołowiny na drodze żywieniowej można uzyskać poprzez dobór odpowiedniej, pod względem składu i rodzaju skarmianej paszy objętościowej lub stosowanego dodatku tłuszczu roślinnego, dawki pokarmowej skarmianej w końcowym okresie opasania.




Ekoschematy – nowe płatności w ramach płatności bezpośrednich w latach 2023-2027

Na płatności bezpośrednie w latach 2023-2027 dostępny budżet wynosi 17,33 mld euro, w tym na ekoschematy planowana do wydatkowania kwota wynosi 4,33 mld euro, co stanowi 25% koperty finansowej płatności bezpośrednich.

W ramach ekoschematów rolnicy będą mogli ubiegać się o płatności związane z:

  • obszarami z roślinami miododajnymi
  • prowadzeniem produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin
  • biologiczną ochroną upraw
  • retencjonowaniem wody na trwałych użytkach zielonych
  • dobrostanem zwierząt
  • rolnictwem węglowym i zarządzaniem składnikami odżywczymi

Obszary z roślinami miododajnymi

Cel: zachęcenie rolników do tworzenia obszarów z roślinami miododajnymi, stanowiącymi długotrwałe, różnorodne i bezpieczne żerowiska dla pszczoły miodnej i dzikich owadów zapylających.

Wymagania dla interwencji:

  • utworzenie obszaru z roślinami miododajnymi przez wysiew mieszanki składającej się z co najmniej dwóch gatunków roślin miododajnych z określonej listy,
  • zakaz prowadzenia produkcji rolnej (w tym zakaz wypasu i koszenia) w terminie do dnia 31 sierpnia,
  • zakaz stosowania środków ochrony roślin.

Wielkość pomocy:

Płatność roczna przyznawana do powierzchni gruntów ornych, na których realizowany jest ekoschemat

Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin

Cel: udzielanie pomocy do prowadzenia w danym roku upraw zgodnie z metodykami integrowanej produkcji roślin pod nadzorem podmiotów certyfikujących.

Wymagania dla interwencji:

  • posiadanie w danym roku certyfikatu krajowego systemu jakości – Integrowana Produkcja Roślin, poświadczającego uprawę roślin zgodnie z metodykami integrowanej produkcji roślin,
  • zachowanie w danym roku kalendarzowym, wszystkich posiadanych w gospodarstwie trwałych użytków zielonych.

Wielkość pomocy:

Płatność roczna przyznawana do:

  • powierzchni upraw, z których pochodzą produkty roślinne opatrzone w danym roku certyfikatem Integrowanej Produkcji Roślin oraz
  • powierzchni trwałych użytków zielonych odpowiadającej równowartości powierzchni upraw z których pochodzą produkty roślinne opatrzone w danym roku certyfikatem Integrowanej Produkcji Roślin.

Biologiczna ochrona upraw

Cel: ograniczenie stosowania chemicznych środków ochrony roślin, co przyczyni się do ochrony różnorodności biologicznej i zmniejszy depozycję chemicznych środków ochrony roślin do środowiska.

Wymagania dla interwencji:

  • zastosowanie zabiegu ochrony roślin z wykorzystaniem biologicznej ochrony roślin przy użyciu preparatów mikrobiologicznych zgodnie z etykietą danego środka,

Zabieg chemicznym środkiem ochrony będzie dopuszczony tylko w ostateczności, gdy nie będzie możliwa eliminacja patogenów poprzez preparaty mikrobiologiczne.

Wielkość pomocy:

Płatność roczna przyznawana do powierzchni gruntów rolnych objętych ekoschematem.

Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych

Cel: promowanie retencjonowania wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także ogranicza emisję dwutlenku węgla do atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii organicznej).

Wymagania dla interwencji:

  • wystąpienie na trwałych użytkach zielonych zalania lub podtopienia w okresie między 1 maja a 30 września, przez okres co najmniej 12 następujących po sobie dni.

Wsparcie będzie dotyczyło gospodarstw realizujących równolegle na danym obszarze zobowiązania w ramach:

  • wybranych wariantów pakietów przyrodniczych związanych z zachowaniem cennych siedlisk przyrodniczych i siedlisk zagrożonych gatunków ptaków w ramach Działania rolno-środowiskowo- klimatycznego PROW 2014-2020: Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 (poza wariantem 4.3. Murawy) lub Pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 (poza wariantem 5.3. Murawy) oraz analogicznych zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego 2023-2027, lub
  • ekoschematu Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w zakresie praktyki Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt lub interwencji Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000, lub
  • interwencji Rolnictwo ekologiczne i działania Rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020.

Wielkość pomocy:

Płatność roczna przyznawana do powierzchni trwałych użytków zielonych objętych ekoschematem.

Dobrostan zwierząt

Celzachęcenie rolników do promowania podwyższonych (ponad obowiązujące standardy) warunków dobrostanu zwierząt

Wymagania ogólne dla interwencji:

  • posiadanie odpowiedniej siedziby stada zarejestrowanej zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a w przypadku drobiu – numeru zakładu drobiu,
  • posiadanie planu poprawy dobrostanu zwierząt (nie dotyczy wypasu krów mlecznych),
  • zwierzęta objęte wymogami muszą być oznakowanie i zarejestrowanie zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (jeśli dotyczy),
  • jednorazowe odbycie szkolenia z zakresu metod ograniczających stosowanie antybiotyków (wymóg ten obowiązuje od 2024 r.).

Dobrostan zwierząt będzie kontynuacją wsparcia dla gatunków/grup zwierząt objętych działaniem Dobrostan zwierząt PROW 2014-2020 tj.: świń (lochy, tuczniki), bydła (krowy mleczne, krowy mamki) i owiec, z rozszerzeniemo kury nioski, kurczęta brojlery, indyki mięsne, konie, bydło opasowe oraz kozy.

Lochy

  • wszystkie lochy utrzymywane w gospodarstwie rolnym muszą być indywidualnie oznakowane i zarejestrowane zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie rejestracji i identyfikacji zwierząt,
  • utrzymywanie loch w systemie bezjarzmowym, dopuszcza się utrzymywanie loch w jarzmie w okresie okołoporodowym nie dłużej jednak niż przez 14 dni,
  • zapewnienie lochom zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach o co najmniej 20% (warunek przystąpienia do realizacji ekoschematu) lub o co najmniej 50% (wyższa kwota płatności).

W przypadku spełnienia powyższych wymagań rolnik będzie mógł otrzymać dodatkową płatność, jeżeli:

  • zapewni utrzymanie loch na ściółce ze słomy lub podobnego materiału na powierzchni pozwalającej na jednoczesny odpoczynek loch lub
  • odsadzać będzie prosięta nie wcześniej niż w trzydziestym piątym dniu od dnia ich urodzenia.

Tuczniki

  • do płatności kwalifikują się tuczniki pochodzące od loch utrzymywanych w gospodarstwach realizujących ekoschemat dotyczący dobrostanu loch lub tuczniki pochodzące od loch utrzymywanych w siedzibie stada położonej nie dalej niż ok. 50 km od siedziby stada dobrostanowej,
  • zapewnienie lochom zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach o co najmniej 20% (warunek przystąpienia do realizacji ekoschematu) lub o co najmniej 50% (wyższa kwota płatności).

W przypadku spełnienia powyższych wymagań rolnik będzie mógł otrzymać dodatkową płatność, jeżeli zapewni utrzymanie zwierząt na ściółce ze słomy lub podobnego materiału na powierzchni pozwalającej na jednoczesny odpoczynek zwierząt.

W przypadku gospodarstw, w których prowadzi się produkcję świń w cyklu zamkniętym (jednoczesna realizacja dobrostanu loch i dobrostanu tuczników) rolnik otrzyma dodatkową płatność do każdego tucznika pochodzącego od własnej lochy dobrostanowej.

Krowy mleczne

  • wypasanie bez uwięzi wszystkich krów mlecznych przez co najmniej 120 dni w sezonie wegetacyjnym (min. 6 godz. dziennie) lub
  • zapewnienie krowom mlecznym utrzymywanym grupowo bez uwięzi wolnostanowiskowo zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach o co najmniej 20% (warunek przystąpienia do realizacji ekoschematu) lub o co najmniej 50% (wyższa kwota płatności).

W przypadku zapewnienia krowom mlecznym zwiększonej powierzchni bytowej rolnik będzie mógł otrzymać dodatkową płatność, jeżeli będzie:

  • utrzymywał krowy mleczne na ściółce ze słomy lub podobnego materiału lub wydzielenie części ze ściółką ze słomy lub podobnego materiału o powierzchni pozwalającej na jednoczesny odpoczynek krów,
  • zapewniał wybieg przez co najmniej 4 godz. dziennie przez cały rok,
  • odsadzał cielęta nie wcześniej niż w piątym dniu od dnia ich urodzenia.

Krowy mamki(wymogami objęte są krowy mamki, cielęta, opasy o masie ciała do 300 kg i jałówki użytkowane w kierunku mięsnym)

  • zwierzęta muszą być utrzymywane bez uwięzi,
  • zapewnienie zwierzętom zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach o co najmniej 20% (warunek przystąpienia do realizacji ekoschematu) lub o co najmniej 50% (wyższa kwota płatności).

W przypadku spełnienia powyższych wymagań rolnik będzie mógł otrzymać dodatkową płatność, jeżeli zapewni:

  • utrzymanie krów mamek na ściółce ze słomy lub podobnego materiału lub wydzielenie części ze ściółką ze słomy lub podobnego materiału o powierzchni pozwalającej zwierzętom na jednoczesny odpoczynek lub,
  • wybieg przez co najmniej 4 godz. dziennie przez cały rok, lub
  • wypas przez co najmniej 120 dni w sezonie wegetacyjnym (przez min. 6 godz. dziennie).

Opasy

  • w przypadku opasów nie pochodzących od krów mamek – do płatności kwalifikują się zwierzęta w wieku od ukończenia 4 miesiąca życia do ukończenia 18 miesiąca życia, utrzymywane w danym gospodarstwie w tym okresie co najmniej przez 120 dni, 
  • w przypadku opasów pochodzących od krów mamek – do płatności kwalifikują się zwierzęta o masie ciała powyżej 300 kg do ukończenia 18 miesiąca życia, utrzymywane w danym gospodarstwie w tym okresie, co najmniej przez 120 dni,
  • utrzymywanie bez uwięzi,
  • zapewnienie opasom zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach o co najmniej 20% (warunek przystąpienia do realizacji ekoschematu) lub o co najmniej 50% (wyższa kwota płatności).

W przypadku spełnienia powyższych wymagań rolnik będzie mógł otrzymać dodatkową płatność, jeżeli zapewni:

  • utrzymanie zwierząt na ściółce ze słomy lub podobnego materiału lub wydzielenie części ze ściółką ze słomy lub podobnego materiału o powierzchni pozwalającej na jednoczesny odpoczynek zwierząt lub
  • wybieg przez co najmniej 4 godz. dziennie przez cały rok, lub
  • wypas przez co najmniej 120 dni w sezonie wegetacyjnym (przez min. 6 godz. dziennie).

Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi

W ramach interwencji wsparciem objęte będzie 8 praktyk:

  • Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt
  • Międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe
  • Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia – wariant podstawowy i wariant z wapnowaniem
  • Zróżnicowana struktura upraw
  • Wymieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji
  • Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo
  • Uproszczone systemy uprawy
  • Wymieszanie słomy z glebą

Ekoschemat oparty o system punktów przypisanych do poszczególnych praktyk, mogą go realizować tylko te gospodarstwa, które spełnią warunek uzyskania minimalnej liczby punktów (5 pkt.).

Płatność roczna przyznawana do powierzchni gruntów objętych poszczególnymi praktykami w ramach ekoschematu. Podstawę do wyliczenia płatności za ekoschemat stanowi suma punktów uzyskana w ramach ekoschematu, uwzględniająca liczbę realizowanych praktyk, ich punktową wartość oraz powierzchnię, na której będą realizowane. Szacowana stawka: 1 pkt odpowiada kwocie ok. 100 zł.

Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt

Celochrona bioróżnorodności poprzez właściwe gospodarowanie na trwałych użytkach zielonych (TUZ) o niskiej wartości produkcyjnej, prowadzenie racjonalnego wypasu zwierząt, przeciwdziałanie negatywnemu trendowi zaprzestawania utrzymywania zwierząt trawożernych w gospodarstwach posiadających TUZ

Wymagania dla interwencji:

  • obsada zwierząt trawożernych w gospodarstwie wynosi co najmniej 0,3 DJP/ha TUZ i maksymalnie 2 DJP/ha TUZ w okresie wegetacyjnym roślin
  • zakaz przeorywania TUZ w okresie realizacji ekoschematu.

Międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe

Celpoprawa stanu i ochrona gleby. Pokrycie gleby roślinnością ogranicza wymywanie składników do wód podziemnych. Ochrona zasobów naturalnych gleb, w szczególności poprzez zwiększanie substancji organicznej w glebie. Pochłanianie dwutlenku węgla w rolnictwie, poprzez wiązanie go w materii organicznej

Wymagania dla interwencji:

1) utrzymywanie roślin w postaci:

  • wsiewek roślin bobowatych drobnonasiennych lub mieszanek z udziałem roślin bobowatych drobnonasiennych w uprawę główną lub
  • międzyplonów ozimych w formie mieszanek utworzonych z co najmniej 2 gatunków roślin w terminie do 1 października i utrzymywanych, co najmniej do 15 lutego następnego roku. W okresie utrzymania międzyplonu ozimego dopuszcza się jego mulczowanie, jednak nie wcześniej niż po 15 listopada.

2) zakaz stosowania środków ochrony roślin:

  • na międzyplonach ozimych – przez okres ich utrzymania,
  • w przypadku wsiewek śródplonowych – od momentu zbioru uprawy głównej przez co najmniej 8 tygodni lub do momentu wysiewu kolejnej uprawy głównej.

Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia – wariant podstawowy i wariant z wapnowaniem

Cel: właściwe zarządzanie nawożeniem dostosowanym do zasobności gleb w azot, fosfor, potas, magnez, wapń i potrzeb roślin z wykorzystaniem analizy gleby i systemów wspomagania decyzji w zakresie nawożenia. Interwencja zawiera wariant dotyczący wapnowania. Działanie ma przeciwdziałać zakwaszeniu gleb, które stanowi istotne zagrożenie dla środowiska

Wymagania dla interwencji:

  • opracowanie i przestrzeganie planu nawozowego do powierzchni gruntów ornych i trwałych użytków zielonych w gospodarstwie, opartego na bilansie azotu oraz chemicznej analizie gleby, określającego dawki składników pokarmowych,
  • wariant z wapnowaniem – rozszerzony o zastosowanie wapnowania, którego potrzeba wynika z przeprowadzonych w ramach wariantu podstawowego badań gleby, przy czym wsparcie do wapnowania przysługuje do powierzchni gruntów w gospodarstwie o pH poniżej lub równej 5,5, na których wykonywany jest zabieg wapnowania. Wsparcie w zakresie wapnowania do poszczególnych działek rolnych przysługuje nie częściej niż raz na 4 lata.

Zróżnicowana struktura upraw

Cel: poprawa jakości gleby i potrzeba odbudowy materii organicznej poprzez wzbogacenie struktury upraw o gatunki roślin, które wpływają zarówno na dodatni bilans materii organicznej, jak i na zwiększanie się różnorodności biologicznej

Wymagania dla interwencji:

  • uprawa co najmniej 3 różnych upraw na gruntach ornych w gospodarstwie, przy czym:
  • udział głównej uprawy w strukturze zasiewów nie przekracza 65% i udział najmniejszej uprawy, nie może być mniejszy niż 10%,
  • co najmniej 20% w strukturze zasiewów stanowią: uprawy gatunków roślin mających pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej (m.in. bobowate) oraz
  • udział łącznie zbóż i rzepaku w strukturze zasiewów nie przekracza 65%, oraz
  • udział upraw mających ujemny wpływ na bilans materii organicznej (m.in.: okopowe) nie przekracza 30%.

Wymieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji

Celograniczenie emisji amoniaku do atmosfery

Wymagania dla interwencji:

  • wymieszanie określonej ilości obornika z glebą maksymalnie w ciągu 12 godzin od aplikacji na gruncie ornym;
  • potwierdzenie realizacji tej praktyki za pomocą tzw. zdjęcia geotagowanego przy wykorzystaniu aplikacji udostępnionej przez ARiMR.

Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo

Cel: ograniczenie emisji amoniaku do atmosfery

Wymagania dla interwencji:

stosowanie określonej ilości płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo na gruntach ornych i trwałych użytkach zielonych

Uproszczone systemy uprawy

Cel: wsparcie konserwującej uprawy roli, której głównym celem jest zachowanie naturalnych zasobów przyrody przy równoczesnym osiąganiu zadowalających plonów

Wymagania dla interwencji:

  • na gruntach ornych uprawa roślin prowadzona jest w formie uprawy konserwującej bezorkowej lub uprawy pasowej (strip – till), przy czym:
  • zabiegi uprawowe wykonywane są z odstąpieniem od uprawy płużnej w zespole uprawek pożniwnych i przedsiewnych,
  • po zbiorze uprawy pozostawia się na polu całość resztek pożniwnych w formie mulczu.

Wymieszanie słomy z glebą

Celwykorzystanie słomy do utrzymywania lub zwiększania poziomu zawartości materii organicznej, jak i składników pokarmowych w glebach

Wymagania dla interwencji:

  • rozdrobnienie i wymieszanie całej słomy z glebą lub jej przyoranie po zbiorze plonu głównego na gruntach ornych

Wielkość płatności bezpośrednich od 2023 r.

W ostatnim czasie w niektórych mediach pojawiają się nieprawdziwe informacje dotyczące obniżenia wysokości płatności bezpośrednich po 2022 r. Tymczasem średnia wartość wsparcia bezpośredniego w Polsce w przeliczeniu na hektar będzie wzrastać w kolejnych latach. W ramach osiągniętego na forum UE porozumienia jest realizowany mechanizm wyrównywania stawek płatności bezpośrednich pomiędzy państwami członkowskimi.

Szacowana stawka płatności podstawowej w Polsce w 2023 r.

Szacuje się, że w 2023 r. stawka płatności podstawowej w Polsce  wyniesie ok. 116 EUR/ha, a zatem będziewyższa od stawki JPO za 2022 r. (w kampanii 2022 r. stawka JPO wynosi ok. 107 EUR/ha).

Według wyliczeń wysokość stawki płatności podstawowej w Polsce będzie zwiększała się z roku na rok, a w 2026 r. może wynieść ok. 120 EUR/ha. Jednocześnie przewiduje się, że suma stawki płatności podstawowej i średniej stawki ekoschematów (które zastąpiły płatność za zazielenienie) będzie zbliżona do sumy stawki JPO i płatności za zazielenienie (ok. 180 EUR/ha).

Szczegółowe informacje o wysokości projektowanych stawek płatności bezpośrednich na lata 2023–2027 zostały podane w Planie Strategicznym WPR.

Natomiast rzeczywista wysokość stawek w Polsce będzie, tak jak dotychczas, określana corocznie, po zakończeniu naboru wniosków, na podstawie danych zadeklarowanych przez rolników i zweryfikowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Wyrównanie płatności bezpośrednich

Wyrównanie płatności bezpośrednich było jednym z najważniejszych dla Polski postulatów związanych z perspektywą finansową 2021–2027, zarówno w ramach negocjacji dotyczących samych wieloletnich ram finansowych, jak i negocjacji dotyczących reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR).

Wiele państw członkowskich postulowało całkowitą rezygnację z procesu wyrównywania płatności bezpośrednich. Istotny wpływ na przebieg ostatnich negocjacji WRF miało również wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE, które wymusiło wprowadzenie ograniczeń także w wydatkach UE na WPR.

W ramach osiągniętego na forum UE porozumienia (lipiec 2020 r.), tempo i skalę wyrównywania płatności bezpośrednich pomiędzy państwami członkowskimi UE określił mechanizm tzw. konwergencji zewnętrznej.

Mechanizm tzw. konwergencji zewnętrznej – jego wpływ na stawki płatności w UE i w Polsce

Polega on na stopniowym wyrównywaniu płatności bezpośrednich, zgodnie z następującym rozwiązaniem:

  • We wszystkich państwach członkowskich, w których płatności bezpośrednie na hektar wynoszą mniej niż 90 proc. średniej UE, różnica między obecną średnią wysokością ich płatności bezpośrednich a 90 proc. średniej UE zostanie zmniejszona o 50 proc. w sześciu równych etapach, począwszy od 2022 r.
  • Ponadto wszystkie państwa członkowskie będą mieć poziom płatności wynoszący co najmniej 200 EUR na hektar w 2022 r. i wszystkie państwa członkowskie osiągną co najmniej 215 EUR na hektar do 2027 r.
  • Konwergencja będzie finansowana proporcjonalnie przez wszystkie państwa członkowskie.

W wyniku mechanizmu konwergencji zewnętrznej średnia wartość wsparcia bezpośredniego w Polsce w przeliczeniu na hektar będzie wzrastać w kolejnych latach.

Czynniki wpływające na wzrost wysokości stawek w Polsce

Do zwiększenia poziomu płatności bezpośrednich w Polsce przyczyniają się następujące czynniki:

  • Transfer środków między filarami WPR: W celu zwiększenia poziomu płatnosci bezposrednich Polska korzysta od 2014 r. z mozliwości transferu środków pomiędzy filarami WPR, pula środków na płatności bezpośrednie jest zasilana środkami z II filaru (rozwój obszarów wiejskich) w maksymalnej wysokości dopuszczonej przepisami UE (25 proc.). Przyczynia się to w znaczącym stopniu do zmniejszenia różnicy między średnią wysokością wsparcia bezpośredniego w Polsce względem średniej w UE. Od 2023 r. Polska zwiększy do 30 proc. poziom transferu (kwota transferu wyniesie ok. 396 mln EUR rocznie).

W rezultacie całkowita pula środków UE na płatności bezpośrednie w latach 2023–2027 będzie wyższa (o ok. 303 mln EUR) niż w ostatnich pięciu latach i wyniesie ok. 17,33 mld EUR. Należy jednak wyjaśnić, że kwota ta nie obejmuje ewentualnego transferu środków na 2027 r., który możliwy będzie do zastosowania z budżetu nowej perspektywy finansowej (zakładając, że na 2027 r. wysokość tego transferu z II filaru WPR wyniesie tak jak obecnie396 mln EUR, kwota ta może wzrosnąć do ok. 17,72 mld EUR).

  • Przejściowe Wsparcie Krajowe: Polska stosuje i będzie stosowała Przejściowe Wsparcie Krajowe, finansowane z budżetu krajowego, w ramach którego corocznie na Uzupełniającą Płatność Podstawową przeznaczane będzie ok. 400 mln PLN. W efekcie od 2023 r., dzięki utrzymaniu Przejściowego Wsparcia Krajowego oraz zwiększeniu środków na płatność redystrybucyjną i rozszerzeniu tej płatności na gospodarstwa o wielkości 1–2 ha (płatność będzie przyznawana od 1 do 30 ha w gospodarstwach o wielkości do 300 ha), średni poziom wsparcia na hektar dla ponad 97 proc. gospodarstw (o wielkości do 50 ha) będzie równy lub wyższy od średniej unijnej.

O czym trzeba pamiętać?

  • W okresie 2023-2027 będą obowiązywały nowe przepisy unijne i krajowe dotyczące systemu płatności bezpośrednich. W przypadku niektórych płatności od 2023 r. zmienią się zasady przyznawania, a także udział w całkowitej puli środków na płatności bezpośrednie, co może skutkować zmianą wysokości stawek w porównaniu do obecnego okresu.
  • Nie zmienią się podstawowe zasady przyznawania wsparcia – wysokość dopłat będzie uzależniona od rzeczywistego stanu jednostek produkcyjnych w gospodarstwie, a w przypadku płatności niezwiązanej do tytoniu – również od ilości surowca z okresu referencyjnego.
  • Wpływ na wysokość wparcia będzie miał także rodzaj prowadzonej produkcji (Polska będzie stosowała dobrowolne wsparcie związane z produkcją), a także rodzaj praktyki w ramach schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (tzw. ekoschematy), które są dobrowolne dla rolników.

Krowa mleczna – lucerna drogą do utrzymania opłacalności

 Mimo iż Polska jest znaczącym producentem mleka, stawianym na 5 miejscu w grupie państw członkowskich Unii Europejskiej, to obecnie hodowla bydła mlecznego z każdym kolejnym rokiem odnotowuje widoczny spadek. Pogłowie krów mlecznych w Polsce na podstawie danych GUS w grudniu 2021 roku liczyło 2 289 tys. sztuk, porównując do roku poprzedzającego był to spadek o 4,3% (w grudniu 2020 roku pogłowie liczyło 2 391,3 tys. sztuk). Zdaniem ekspertów pogłowie bydła mlecznego będzie się sukcesywnie zmniejszać, ponieważ średnie i duże gospodarstwa zajmujące się produkcją mleka wypierają z rynku małe gospodarstwa, w których opłacalność hodowli krów mlecznych jest na coraz niższym poziomie. Małe gospodarstwa często zmieniają profil produkcji na bydło opasowe ze względu na niższy nakład pracy oraz niższe koszty produkcji lub całkowicie rezygnują z hodowli.

Wydajność krów w Polsce, pomimo istotnego udziału w rynku europejskim, jest w dalszym ciągu wyraźnie niższa od średniego poziomu krajów należących do Unii Europejskiej. Na podstawie danych udostępnionych przez GUS średnia wydajność mleka w Polsce w 2020 roku wyniosła 6 635 litrów od jednej krowy. Dla porównania wydajność w roku 2019 wynosiła 6 402 litry od krowy, jest to wzrost na poziomie 3,6%. Wydajność mleczna w gospodarstwach z każdym rokiem wzrasta, obrazują to szacunkowe dane udostępnione przez IERiGŻ. W 2021 roku średnia wydajność mleka odnotowała widoczny wzrost o 4,2% do  6 914 litrów od jednej krowy. Analitycy z Komisji Europejskiej prognozują zmniejszenie wydajności w krajach Unii Europejskiej. Czy do takiej sytuacji dojdzie również w Polsce? Eksperci twierdzą, że w naszym kraju zostanie odnotowany wzrost ilości produkowanego mleka. Szacunkowa wydajność krów mlecznych w 2022 roku przekroczy próg 7 040 litrów. Według europejskich analityków ze względu na wysokie koszty produkcji, hodowcy w bieżącym roku ograniczą ich zakup. Skutkiem tego wydajność mleka w UE zmniejszy się o około 1%. Prognozuje się, że średnia wydajność od sztuki będzie wynosić 7 635 litrów mleka rocznie. 

Oferowane ceny mleka w skupach bez wątpienia można uznać za rekordowe. Ceny bardzo widocznie wzrosły względem roku ubiegłego. Dla zobrazowania wzrost średniej ceny mleka w kwietniu bieżącego roku, w porównaniu do 2021 roku, wyniósł aż 53%. Średnie ceny w Polsce, w oparciu o dane udostępnione przez ZSRIR, w czerwcu 2022 roku wyniosły 228,71 zł/100 kg mleka. W tym samym miesiącu w 2021 roku ceny mleka w skupach kształtowały się na poziomie 149,45 zł/100 kg mleka.

Oprócz cen mleka w skupach, rekordowe są również koszty wyprodukowania mleka. Aby zwiększyć opłacalność produkcji, hodowcy przykładają większą uwagę do produkcji wartościowych pasz objętościowych. Kiszonka z kukurydzy oraz sianokiszonki czy kiszonki z traw stanowią podstawę żywienia bydła mlecznego. Niestety coraz częściej rolnicy napotykają na problemy. Wpływają na to niezależne od człowieka czynniki, takie jak: niedobory wody, gradobicia, nawałnice bądź inne anomalia pogodowe. Dlatego hodowcy zmuszeni są uzupełniać braki poprzez zakup komponentów paszowych, których cena bardzo znacząco wzrosła. Na podstawie notowań cen rolniczych można doskonale zobaczyć, jak cena komponentów wzrasta. Na przykładzie śruty sojowej, która jest ważnym uzupełnieniem dawki pokarmowej w białko, widać jak wzrosła cena, w sierpniu bieżącego roku średnia cena brutto wynosiła 324 zł/dt, rok wcześniej cena kształtowała się na poziomie 231 zł/dt. Cena śruty rzepakowej, podobnie jak sojowej, również zwiększyła się,  w sierpniu 2021 kosztowała 159 zł/dt, a na przełomie lipca i sierpnia powiększyła się do 229 zł/dt.

Lucerna siewna

Producenci mleka, szukając alternatywy dla traw w uprawie polowej, niejednokrotnie decydują się na uprawę lucerny w czystym siewie lub w mieszance z trawami. Lucerna jest rośliną motylkową, która charakteryzuje się wysoką zawartością białka i wysoką strawnością, dlatego stała się ważnym składnikiem w zbilansowanej dawce pokarmowej. Ważną przyczyną zwiększania powierzchni zasiewów lucerny jest coraz częstsze występowanie okresów suszy w Polsce. Lucerna doskonale radzi sobie z wykorzystywaniem wód gruntowych, ponieważ posiada rozwinięty system korzeniowy sięgający nawet 5 m. Kolejnym powodem, dla którego rośliny motylkowate zyskują uznanie wśród rolników, jest ograniczone nawożenie, a lucerna w latach pełnego użytkowania potrzebuje głównie nawożenia fosforem i potasem, nawożenia azotem w zasadzie nie potrzebuje wcale. Przy obecnych cenach nawozów oraz innych środków do produkcji (paliwo, folia, środki ochrony roślin), które gwałtownie wzrosły, lucerna może być sposobem na obniżenie kosztów produkcji i utrzymanie opłacalności w gospodarstwach specjalizujących się w produkcji mleka.

Pożywna pasza dla krów mlecznych

Lucerna stanowi także bardzo pożywną paszę dla bydła mlecznego. Jest łatwo trawiona przez krowy i zawiera dużo białka. W przypadku krów mlecznych najbardziej odpowiednią postacią paszy z lucerny jest kiszonka, natomiast siano z lucerny będzie bardziej odpowiednie dla cieląt oraz koni. Lucerna zapewnia wysoką mleczność krów, mimo że kiszonka z lucerny dostarcza mniej energii z kilograma suchej masy niż kiszonka z trawy. Rolnicy mogą jednak poprawić wartość paszową lucerny, kosząc ją wcześniej – tuż przed kwitnieniem. Dzięki temu zwiększa się zawartość białek i energetyczność w kg suchej masie.

W diecie krów lucerna dostarcza białka i włókna (struktury). Dlatego doskonale komponuje się z kukurydzą (dostarczającą skrobi) oraz trawami (dostarczającymi cukrów i strawnych ścian komórkowych). Poniżej przedstawiono przykładowe wartości dla średniej jakości kiszonki z lucerny, kukurydzy i trawy.

Dobór odmian zbóż ozimych do siewu

Nareszcie spadł deszcz. Można ze spokojem myśleć o siewie zbóż ozimych. Niezalażnie od stanowiska i nawożenia jednym z bardzo ważnych czynników decydujących o uzyskiwaniu wysokich i dobrych jakościowo plonów zbóż jest dobór odpowiedniej odmiany do określonych warunków glebowych i klimatycznych. W Krajowym rejestrze odmian jest obecnie zarejestrowanych kilkaset odmian zbóż, z czego wiele nie zostało wyhodowanych w naszym kraju. Wybór odmiany nie jest więc łatwy. Najpewniej jest stawiać na odmiany sprawdzone czyli te, które są plenne i stabilnie plonują w latach. Jednak należy pamiętać, że nowe odmiany wnoszą duży postęp hodowlany. Szczególnie postęp dotyczy ciągłego zwiększania plenności odmian, ale również jest zauważalny w zwiększaniu odporności na porażanie przez grzyby chorobotwórcze, co ma ogromne znaczenie w uprawach ekologicznych. Ważne są także inne właściwości: szybkość rozwoju roślin i ich wysokość ( niedopuszczanie do zachwaszczenia), wczesność i równomierność dojrzewania oraz zimotrwałość. Te właściwości odmian są podawane przez firmy hodowlano-nasienne w różnych materiałach promujących, na stronach internetowych tych firm itp.

Podjęcie decyzji o wyborze odpowiedniej odmiany mogą ułatwić wyniki doświadczeń realizowanych w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego, które są prowadzone w różnych rejonach Polski ( dla każdego województwa). Celem badań jest sprawdzenie przydatności odmian do uprawy w naszych warunkach klimatyczno-glebowych, ale również zweryfikowanie charakterystyki odmian jaką przedstawiają firmy hodowlano-nasienne czy dystrybutorzy odmiany. System PDO umożliwia także rekomendację odmian do uprawy na terenie poszczególnych województw. Odmiany, które okazały się szczególnie wartościowe w jakimś rejonie ( województwie) – są wpisane na listę zalecanych odmian ( LZO) dla danego województwa – są uznane za najlepsze do uprawy w danym województwie.

https://www.coboru.gov.pl/pdo/rekomendacja_woj

W celu wyboru odmian rekomendowanych do uprawy na obszarze województwa należy wybrać województwo, a następnie gatunek.

Na listach odmian zalecanych do uprawy w pozycji „Od kiedy” podano rok, w którym dana odmiana po raz pierwszy została rekomendowana w województwie.

W tym roku COBORU dla województwa podlaskiego rekomenuje do siewu następujące odmiany:

Pszenica ozima:

Artist

RGT Kilimanjaro

RGT Bilanz

Euforia

Tonnage

LG Keramik

Opoka

RGT Specialist

SY Orofino

Venecja

Pszenżyto ozime:

Dolindo

SU Liborius

Tadeus

Toro

Medalion

Żyto ozime:

Dańkowskie Granat

Dańkowskie Hadron

Dańkowskie Turkus

KWS Serafino

KWS Jethro

KWS Trebiano

KWS Vinetto

KWS Berado

Piano

Kiedy i jak zebrać kukurydzę na kiszonkę

Pasze objętościowe o wysokiej jakości i wartości pokarmowej, to przede wszystkim zdrowie zwierząt, oszczędność drogich pasz treściwych i zysk z produkcji. Jedną z takich pasz jest kiszonka z całych roślin kukurydzy, która jest podstawową paszą energetyczną w żywieniu bydła mlecznego i opasowego.
  Stare powiedzenie, że „krowa pyskiem doi” nie straciło nic na swojej aktualności. Od jakości pasz podanych na stół paszowy zależy ilość i jakość udoju. Podobnie sytuacja przedstawia się w chowie bydła opasowego – jakość pasz decyduje o wielkości przyrostów.  Kiszonka z kukurydzy jest smaczną paszą objętościową, chętnie zjadaną przez zwierzęta, stosowaną w żywieniu przeżuwaczy przez cały rok. To pasza energetyczna, dzięki której łatwiej jest bilansować żywienie zarówno bydła mięsnego, jak i krów mlecznych. Za produkcją kiszonki z kukurydzy przemawia również możliwość pełnej mechanizacji cyklu produkcyjnego oraz łatwość jej zakiszania i przechowywania. Jednak, aby tak mogło być, trzeba maksymalnie ograniczyć ilość błędów popełnianych przy jej produkcji. I to w całym cyklu produkcyjnym, począwszy od właściwego przygotowania pola, wyboru odpowiedniej odmiany, właściwej gęstości siewu itd., a skończywszy na właściwej technice zbioru i zakiszania.


  Przed nami ostatni etap, czyli zbiór i zakiszanie. Zbiór kukurydzy powinniśmy rozpocząć we właściwym czasie. Kukurydzy nie możemy kosić zbyt wcześnie. Kolby powinny stanowić 40-50% świeżej masy, bo one są najcenniejsze i decydują o wartości kiszonki. Zawartość suchej masy w całej roślinie podczas zbioru powinna wahać się w przedziale od 32 do 35%.
Ziarno jest wtedy w dojrzałości woskowej (od ciastowatej do początku pełnej). Przy takim terminie zbioru musimy pamiętać o kolejnym elemencie, czyli o długości cięcia. Kiszonka z kukurydzy nie jest paszą strukturalną, ona dostarcza energii dla przeżuwaczy i powinna być pocięta jak najkrócej (długość do 1 cm). Sieczkarnia powinna być koniecznie wyposażona w urządzenie do zgniatania-rozdrabniania ziarna. Każde ziarnko, aby mogło być strawione w przewodzie pokarmowym, musi zostać zgniecione. W innym razie znajdziemy je w kale, na pryzmach z obornikiem. Na dłuższe fragmenty możemy ciąć kukurydzę, zbierając ją w technologii SHREDLAGE. Jest to technologia kondycjonowania kukurydzy na kiszonkę. Zastosowanie tej metody powoduje intensywną obróbkę materiału i wielokrotnie zwiększa powierzchnię sieczki, która dzięki temu może być cięta na dłuższe fragmenty 26–30 mm. Polepsza się struktura kiszonki w żwaczu krowy, większe powierzchnie posiekanego materiału zapewniają bakteriom większą „powierzchnię aktywną” umożliwiającą naruszanie komórek roślinnych. Dzięki temu można ograniczyć lub wyeliminować z dawki słomę.
  Musimy również podjąć decyzję o wysokości koszenia. Na terenach nieobjętych suszą rośliny kukurydzy są okazałe, wysokie. W takiej sytuacji trzeba rozważyć możliwość wyższego koszenia, aby podnieść koncentrację energii w kiszonce. Ma to również sens przy dużym zachwaszczeniu plantacji. Podwyższone cięcie uchroni nas przed koszeniem chwastów i wwożeniem ich do silosu. Najniższe partie rośliny są zdrewniałe, często porażone grzybami, pokryte ziemią i nie chcemy ich w silosie.
  Bardzo duże znaczenie ma stopień ubicia pryzmy. Ugniatamy równomiernie warstwy o maksymalnej grubości 20-25 cm. Wtedy możemy wypchnąć z ubijanej masy jak najwięcej powietrza, którego obecność zakłóca zakiszanie, bo jest to przecież proces beztlenowy. Do ugniatania używamy najcięższego ciągnika, jakim dysponujemy lub dwóch. Niektóre firmy oferują specjalne wały do ugniatania i zagęszczanie zakiszanej masy. Metr sześcienny dobrze ubitej kiszonki powinien ważyć około 650-700 kg. Na stopień ubicia ma wpływ faza zbioru – zawartość suchej masy około 32-35%. Można ją wówczas dobrze ubić, a jednocześnie zniwelować wyciekanie soków. Gdy jest za sucha, mamy problem z ubiciem i wyciśnięciem powietrza. Taka kiszonka będzie się psuła.
  Pryzmę czy silos powinniśmy napełniać maksymalnie 2-3 dni i natychmiast okryć szczelnie folią kiszonkarską, najlepiej dwukolorową biało-czarną. Biały kolor na wierzchu odbija promienie słoneczne i kiszonka tak się nie nagrzewa. Folia nie powinna być podziurawiona
(mogą to zrobić ptaki czy gryzonie). Trzeba to na bieżąco sprawdzać i ewentualne uszkodzenia naprawiać. Ściana pryzmy w miejscu, w którym kiszonkę wybieramy, powinna być okrywana, aby uchronić ją przed deszczem czy innymi opadami, np. śniegiem w zimie. Folię musimy docisnąć. Może to być ziemia czy piasek. Ważne, aby w trakcie odkrywania nie dostały się do kiszonki i nie trafiły do koryt. Mogą to być też np. opony. Kluczowe znaczenie ma uchronienie pryzmy przed dostępem powietrza (które przecież cały czas staraliśmy się wypchnąć) i przed opadami deszczu czy śniegu.
  Dzięki dobremu ubiciu i przykryciu pryzmy, utrzymamy w niej właściwą temperaturę, która powinna wahać się w granicach 18-22oC. Dobra kiszonka z kukurydzy powinna zawierać 9-10% białka w suchej masie. Gdy w ryzmie panuje zbyt wysoka temperatura, cenne białko ulega denaturacji i jest bezpowrotnie tracone. Przyczyn zagrzewania kiszonki może być kilka. Mogą to być błędy podczas jej robienia np. zbyt wysoka zawartość suchej masy w momencie zbioru, zbyt długie cięcie, wolne napełnianie silosu, złe okrycie pryzmy lub jego brak, ale też i później w czasie jej skarmiania, chociażby poprzez złe wybieranie kiszonki i rozluźnianie struktury ubitej masy.
  Z otwieraniem pryzmy nie należy się spieszyć. Czas zakiszania zebranej zielonki z kukurydzy to przynajmniej 6 tygodni. Im jest dłuższy, tym większa jest stabilność tlenowa kiszonki i większa jej odporność na psucie podczas wybierania i skarmiania.

RAPORT ŻNIWNY I TENDENCJE CENOWE ZBÓŻ

 Z informacji przekazanych przez OT KOWR wynika, że zbiory jęczmienia ozimego dobiegają końca. W zachodniej i centralnej części Polski skoszona powierzchnia uprawy tego zboża wynosi 96–99%. Koszone są także pozostałe zboża ozime, w tym pszenica i żyto. W północnej części kraju zbiory zbóż są najmniej zaawansowane. Podaż ziarna do skupu jest relatywnie niewielka, pomimo szacowanych dobrych zbiorów (według GUS 26,6 mln ton zbóż podstawowych z mieszankami). Z większości regionów kraju dochodzą informacje o dobrych parametrach jakościowych ziarna, chociaż lokalnie odnotowuje się obniżenie zawartości białka. W kraju trwa także zbiór rzepaku ozimego.

  Najbardziej zaawansowane zbiory rzepaku mają miejsce w południowej i centralnej Polsce. Jakość nasion rzepaku w większości województw nie wzbudza zastrzeżeń. Część rolników decyduje się na magazynowanie zebranych nasion i sprzedaż w późniejszym terminie, oczekując wzrostu cen. Według wstępnego szacunku GUS powierzchnia uprawy rzepaku i rzepiku w 2022 r. wynosi blisko 1,1 mln ha i jest o 8% większa niż przed rokiem. Zbiory nasion rzepaku i rzepiku GUS ocenił na poziomie 3,6 mln ton, o 12% wyższym niż rok wcześniej.

 Było to o 10% mniej niż przed miesiącem, ale o 80% więcej niż przed rokiem. Średnia cena zakupu żyta konsumpcyjnego ukształtowała się na poziomie 1188 zł/t, o 2% niższym niż w poprzednim tygodniu i o 11% niższym niż miesiąc wcześniej. Jednocześnie zboże to było o 90% droższe niż w porównywalnym okresie 2021 r.

TENDENCJE CENOWE

 Za jęczmień paszowy uzyskiwano 1 252 zł/t wobec 1 253 zł/t tydzień wcześniej. Cena tego zboża była o 7% niższa od notowanej przed miesiącem, ale o 74% wyższa niż rok wcześniej. Za pszenżyto przeciętnie płacono 1271 zł/t, o 4% mniej niż tydzień wcześniej i o 12,5% mniej niż przed miesiącem. Jednocześnie cena ta była o 74% wyższa niż przed rokiem. Przeciętna cena owsa konsumpcyjnego wyniosła 1 155 zł/t i była o 2% niższa niż przed tygodniem, ale dwukrotnie wyższa niż w analogicznym okresie 2021 r. Kukurydzę średnio w kraju kupowano po 1 428 zł/t wobec 1 432 zł/t w poprzednim tygodniu. W porównaniu z notowaniami sprzed miesiąca i roku zboże to było droższe odpowiednio o 3% i 39%. W ujęciu regionalnym średnie ceny zakupu zbóż są najwyższe w makroregionie północnozachodnim w kraju (z wyjątkiem kukurydzy, która jest nieznacznie droższa w makroregionie centralno-wschodnim). Tendencja ta ma związek z potencjalnie łatwiejszym dostępem do eksportu zbóż z makroregionu północno-zachodniego poprzez porty morskie oraz granicę z Niemcami.

 Cena pszenicy konsumpcyjnej w najbliższym kontrakcie terminowym na giełdzie MATIF w notowaniu z 4.08.2022 r. ukształtowała się na poziomie 342,25 EUR/t wobec 337,00 EUR/t w notowaniu z 3.08.2022 r. (wzrost o 1,6%). Cena pszenicy była wyższa (o 0,3%) od odnotowanej przed tygodniem, tj. 28.07.2022 r. (341,25 EUR/t). Na giełdzie MATIF w notowaniu z 4.08.2022 r. cena kukurydzy w najbliższym kontrakcie terminowym wyniosła 327,00 EUR/ti była o 1,9% wyższa niż w notowaniu z 3.08.2022 r. (321,00EUR/t). Jednocześnie cena kukurydzy na giełdzie MATIF była o 1,2% wyższa od ceny uzyskanej przed tygodniem, tj. 28.07.2022 r. (323,25 EUR/t).

ZMIANY WE WSPÓLNEJ POLITYCE ROLNEJ

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało 15 lipca 2022 r. do akceptacji Komisji Europejskiej projekt Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Najważniejsze zmiany

Wprowadzono zmiany dotyczące poszerzenia instrumentarium i budżetu w zakresie dobrostanu zwierząt.

  • Dodano interwencję: Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń. Instrument wspierać ma m.in. wyposażenie gospodarstw w wybiegi, wyposażenie pastwisk, poprawę warunków cyrkulacji powietrza w budynkach inwentarskich z budżetem wysokości ponad 300 mln euro środków publicznych.
  • W zakresie ekoschematu Dobrostan zwierząt uzgodniono odejście od systemu wariantowego oraz dodanie nowych dotychczas niepremiowanych praktyk (np. zwiększenie powierzchni bytowej o co najmniej 50%, utrzymanie na ściółce, dostęp do wybiegu, późniejsze odsadzenie młodych od matki  utrzymanie świń w cyklu zamkniętym). Ekoschemat Dobrostan zwierząt realizowany będzie w oparciu o system punktowy (1 pkt odpowiada ok. 100 zł). Budżet przeznaczony na wsparcie podwyższonego dobrostanu zwierząt w ramach ekoschematu zwiększono dwukrotnie (budżet wynosił będzie ok. 1,4 mld euro).

Wprowadzono zmiany w zakresie pozostałych ekoschematów.

  • Wprowadzono ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, który obejmuje 8 praktyk, tj.:
  • ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt
  • międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe
  • opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia – wariant podstawowy i wariant z wapnowaniem
  • zróżnicowana struktura upraw
  • wymieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji
  • stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo
  • uproszczone systemy uprawy
  • wymieszanie słomy z glebą.

Ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi realizowany będzie w oparciu o system punktowy (1 pkt odpowiada ok. 100 zł).

Pozostałe ekoschematy obszarowe, tj.:

  • Obszary z roślinami miododajnymi,
  • Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie Integrowanej Produkcji Roślin,
  • Biologiczna ochrona upraw,
  • Retencjonowanie wody na TUZ,

nie będą objęte systemem punktowym. Nadal stanowią oddzielne interwencje z zachowaniem dotychczasowych wymogów, wysokości wsparcia i powierzchni (produktów).

  • Odstąpiono od wdrażania w ramach I filaru ekoschematu Rolnictwo ekologiczne. Środki alokowane w ramach budżetu Planu na ten ekoschemat zasiliły budżet ekoschematu Dobrostan zwierząt. Realizacja interwencji Rolnictwo ekologiczne w II filarze (z budżetem 905 mln euro), wymagała ograniczenia pierwotnych budżetów interwencji II filara.
  • Odstąpiono od wprowadzenia ekoschematu Przeznaczenie 7 % powierzchni GO w gospodarstwie na obszary nieprodukcyjne.

Wprowadzono zmiany w zakresie norm dobrej kultury rolnej (DKR/GAEC), które będą stosowane w Polsce.

  • GAEC 7, poza wymogiem dywersyfikacji upraw, został dodany wymóg zmianowania upraw corocznie na powierzchni 40% gruntów ornych oraz wymóg nieprowadzenia dłużej niż 3 lata takiej samej uprawy w plonie głównym na wszystkich gruntach ornych w gospodarstwie. Zmieniliśmy też definicję „uprawy”, gdzie na potrzeby zmianowania i dywersyfikacji zrezygnowano z rozróżnienia formy jarej i ozimej.
  • GAEC 6, dotyczącej powierzchni objętej okrywą ochronną gleby, uzgodniono z Komisją, że wymóg obowiązku utrzymania pod okrywą ochronną gleby w gospodarstwie w okresie jesienno-zimowym wynosił będzie 80% powierzchni gruntów ornych. Dodano również wymogi dotyczące okrywy glebowej w uprawach trwałych (w sadach owocowych).
  • GAEC 5 Zarządzanie orką, przyczyniające się do zmniejszenia ryzyka degradacji i erozji gleby, w tym uwzględnianie nachylenia terenu – normą będą objęte grunty orne i uprawy trwałe (tj. sady – drzewa owocowe) położone na stokach o nachyleniu ≥ 14%.

Wprowadzono nową interwencję „Rozwój współpracy producentów w ramach systemów jakości żywności” (w miejsce interwencji Wsparcie uczestników unijnych i krajowych systemów jakości żywności, której realizacja nie była możliwa ze względu na ostateczne brzmienie przepisów unijnych).  Nowa interwencja kierunkuje wsparcie na rzecz rozwoju współpracy rolników uczestniczących w systemach jakości żywności (w tym systemu rolnictwa ekologicznego i systemu Chronionych Oznaczeń Geograficznych, Chronionych Nazw Pochodzenia oraz Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności) oraz krajowych systemów jakości żywności. Celem interwencji jest wzmocnienie i rozwój współpracy w ramach systemów jakości żywności oraz rozwój produkcji i zapewnienie dostępności produktów wytwarzanych w ramach tych systemów na rynku.

Zrezygnowano z finansowania w roku budżetowym 2029 r. (kampania naboru wniosków kontynuacyjnych 2028 r.) wydatków rolnośrodowiskowych ze środków Planu.  Płatności za kampanię naboru wniosków kontynuacyjnych 2028 r. i 2029 r. dokonane zostaną z budżetu kolejnego planu strategicznego.

Zrezygnowano z realizacji interwencji Rozwój usług rolnictwa precyzyjnego na rzecz ochrony środowiska i klimatu, a budżet tej interwencji zasilił interwencje Rolnictwo ekologiczne (przeniesioną z I filara),przy utrzymaniu wsparcia na rzecz usług dla rolnictwa i leśnictwa w formie wsparcia zwrotnego.

Zwiększono limit wydatków na środowisko w II filarze z poziomu 37,41% do 43,44%. Zwiększono ambicje w zakresie wsparcia powierzchniowego dla rolnictwa ekologicznego poprzez zmianę udziału użytków rolnych objętych wsparciem w ramach WPR – z 3,52% na 4,53% (tzn. z ok. 513 tys. ha na 659 tys. ha).

Pozostałe zmiany wynikające z negocjacji z Komisja Europejską:

  • zmieniono zakres i podniesiono budżet interwencji Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej (usunięto małe elektrownie wodne, wprowadzono instalacje produkujące energię z promieniowania słonecznego);
  • zrezygnowano z ograniczenia dotyczącego jednorazowej możliwości skorzystania przez rolnika z danej usługi doradczej w okresie realizacji Planu w interwencji Kompleksowe doradztwo rolnicze;
  • doprecyzowano zakres wsparcia w interwencji Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu, co pozwoliło na inwestycyjne uzupełnienie praktyk realizowanych w ramach ekochematu w tym m.in. inwestycje w zakresie rolnictwa precyzyjnego, retencjonowania wody w gospodarstwie przy jednoczesnej rezygnacji z możliwości wspierania rozwiązań przeciwprzymrozkowych czy przeciwgradowych (za wyjątkiem siatek przeciwgradowych);
  • ograniczono kwoty wsparcia interwencji Współpraca  grup operacyjnych EPI. Wprowadzono preferencje dla projektów z budżetem do 350 tys. PLN. Maksymalne dofinansowanie nie może przekroczyć 2,5 mln PLN. Wsparcie przygotowawcze wyniesie maksymalnie 50 tys. PLN. Zmiany w tym zakresie pozwolą na realizację większej liczby małych praktycznych i innowacyjnych projektów;
  • przeniesiono do II filaru interwencje (projektowane pierwotnie w ramach ekoschematów) dotyczące utrzymania zadrzewień śródpolnych oraz systemów rolno leśnych założonych w ramach inwestycji realizowanych z Planu.

ZAPRASZAMY NA TARGI W SZEPIETOWIE

Zapraszamy naszych przyjaciół, znajomych i hodowców do odwiedzenia naszego stanowiska podczas trwania XXVIII Regionalnej Wystawy Zwierząt Hodowlanych i Dni z Doradztwem Rolniczym w Szepietowie 25-26 czerwca. Będziemy na Was czekać tak jak zwykle na stanowisku nr. 57-58 .

Zaprezentujemy naszą ofertę skierowaną do hodowców bydła mlecznego, bydła opasowego i drobiu.

Doradzimy jak optymalizować i układać dawki żywieniewe.

W miłej atmosferze, przy grillu porozmawiamy o problemach współczesnego rolnictwa.

Pogoda będzie dopisywać – więc, do zobaczenia.

PROGRAM

SOBOTA

9.00-13.00      Wycena bydła mlecznego i mięsnego, koni, owiec i królików rasowych

13.00               Wybór superczempionów

13.30               Uroczyste otwarcie XXVIII Regionalnej Wystawy Zwierząt Hodowlanych i Dni z Doradztwem Rolniczym, IX Ogólnopolskiej Wystawy Królików Rasowych, Ogłoszenie wyników wyceny bydła mlecznego, mięsnego, koni, owiec i królików rasowych

14.30               Wręczanie nagród przez samorządy, sponsorów i firmy

NIEDZIELA

9.00                 Msza Święta Polowa – ołtarz przed budynkiem PODR Szepietowo

10.00               Powitanie gości

10.40               Prezentacja zwierząt – superczempionów, czempionów

11.30               Pokaz Ogólnopolskiej Szkoły Młodych Hodowców

12.00               Konkurs „Młodzi hodowcy”

13.00               Wręczanie pucharów i nagród hodowcom

14.00               Wystąpienia okolicznościowe, odznaczenia

14.30               Prezentacja zwycięzców konkursów: „Hit Wystawy”, „Najatrakcyjniejsze Stoisko”, „Hit publiczności”

16.00               Oficjalne zamknięcie Wystawy

W PROGRAMIE RÓWNIEŻ

  • • Dni Pola – pola doświadczalne PODR Szepietowo
  • • Centralne stoisko informacyjno-promocyjne MRiRW oraz podległych instytucji (ARiMR, KOWR, KRUS)
  • • Promocja programu eDWIN – „Internetowa

Platforma Doradztwa i Wspomagania Decyzji w Integrowanej Ochronie Roślin”

  • • Debata – „Genomowanie stada przyszłością hodowli bydła mlecznego” (sobota,

godz. 15.00, budynek PODR Szepietowo)

  • • Biesiada Miodowa z Pszczółką – PIR
  • • Promocja wołowiny – PZHiPBM (sobota)
  • • Prezentacja alpak – PZHA, Hodowla alpak w Bujence
  • • Laboratorium badania pasz pod chmurką – PFHBiPM
  • • Pokaz sprzętu i stoisko promocyjne Wojskowego Centrum Rekrutacji w Bielsku Podlaskim pod hasłem „Zostań Żołnierzem RP”
  • • „MAGIA dzieciom” – bezpłatna strefa animacyjna dla dzieci
  • • „Mlekoś podróżuje – Szepietowo

ENERGIA ZE SŁOŃCA – UPRAWA SŁONECZNIKA

Uprawa słonecznika w ostatnich latach wzbudza coraz to większe zainteresowanie wśród rolników, a areał jego uprawy z roku na rok wzrasta. W zmieniającym się klimacie jest to roślina, która może w przyszłości zagości na stałe na naszych polach, głównie jako roślina oleista.

Słonecznik pochodzi z Ameryki Północnej, a do Europy trafił w XVI wieku. Nazwa tego gatunku pochodzi od warunków środowiskowych tej rośliny, która osiąga swoją dojrzałość w pełnym słońcu.

Formy uprawne słonecznika

Słonecznik zwyczajny ma różne formy uprawne w zależności od sposobu użytkowania, są to m.in.: oleiste, jadalne, pastewne i ozdobne. Słonecznik oleisty ma podstawowe znaczenie gospodarcze, ponieważ z jego nasion uzyskuje się bardzo wartościowy olej, który zawiera ok. 20% kwasu oleinowego i 60% kwasu linolowego. Są również odmiany o zmienionym składzie kwasów tłuszczowych. Nasiona słonecznika uprawianego z przeznaczeniem na cele jadalne, spożywane na surowo są cennym źródłem białka, nienasyconych kwasów tłuszczowych, witamin (głównie E oraz A, D i B) oraz mikro- i makroelementów (m.in.: cynku, wapnia, żelaza i potasu). Odmiany pastewne słonecznika uprawiane są z przeznaczeniem na zielonkę w siewie czystym lub w mieszankach z roślinami strączkowymi lub jako poplon. 

Dobór odmian 

W Krajowym rejestrze w 2022 r. nie ma zarejestrowanych odmian słonecznika. Dostępne odmiany na naszym rynku pochodzą ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA). Są to odmiany wyhodowane i zarejestrowane w innych krajach UE. Wśród odmian słonecznika mamy zarówno odmiany populacyjne, jak i mieszańcowe, które dominują aktualnie w hodowli tego gatunku. Odmiany te lepiej plonują, a także bardziej równomiernie dojrzewają. Cechują się również lepszą odpornością na różne patogeny słonecznika.

W Polsce funkcjonuje wiele zagranicznych firm hodowlano-nasiennych, które mają w swojej ofercie materiał siewny odmian słonecznika. Różnią się one wielkością plonowania, długością okresu wegetacji (wczesnością dojrzewania), wysokością roślin, podatnością na wyleganie oraz odpornością na porażenie przez ważne gospodarczo choroby. Przed wyborem odmiany do siewu warto zapoznać się ze specyfiką każdej odmiany, a szczególną uwagę należy zwrócić na jej wczesność, która jest bardzo ważną cechą i może decydować o powodzeniu w uprawie tej rośliny.

W naszych warunkach klimatycznych do uprawy przemysłowej z przeznaczeniem na olej, najbardziej nadają się odmiany bardzo wczesne, wczesne i średnio wczesne, o 120-135 dniach wegetacji. Odmiany te zakwitają w lipcu, a dojrzałość techniczną osiągają przeważnie z końcem sierpnia lub na początku września. Plon niełupek z uprawianych u nas odmian to 2,5-3,0 t z ha.

Niełupki

Owocem słonecznika jest niełupka właściwa, składająca się z grubej zdrewniałej okrywy owocowej i niezrośniętego z nią nasienia. Kolor niełupki może być bardzo różny od białego, czarnego aż do fioletowego lub pasiasty, czarno-biały. W praktyce rolniczej niełupki słonecznika nazywane są nasionami.

Stanowisko

Słonecznik ma duże wymagania cieplne, ale jest wytrzymały (bez objawów uszkodzeń) na krótkotrwałe wiosenne przymrozki do -4oC. Niekorzystne dla słonecznika jest przedłużające się ochłodzenie podczas wschodów, co objawia się żółknięciem, a nawet zamieraniem roślin. Słonecznik wytrzymuje okresy z niedoborem wody, a nawet krótkotrwałą suszę ze względu na to, że wytwarza grubą, omszoną skórę, która pokrywa nie tylko liście, ale także łodygę słonecznika. Najbardziej przydatne pod uprawę słonecznika są gleby należące do klasy bonitacyjnej od I do IV, w dobrej kulturze, o odczynie obojętnym i przepuszczalnym podłożu. Można wysiewać go również na glebach słabszych, zadbanych i uzyskiwać zadawalający plon. Słonecznik nie ma szczególnych wymagań co do przedplonu, ale przedplonem dla niego nie powinien być rzepak, gorczyca, ziemniaki czy wszystkie bobowate, ze względu na możliwość wystąpienia porażenia tych upraw patogenami, które są polifagami i mogą porażać również słonecznik. Ze względu na punktowy wysiew nasion, gleba pod jego uprawę musi być przygotowana starannie. 

Nawożenie

Nawożenie najlepiej ustalać na podstawie zasobności gleby w składniki pokarmowe. Według „Metodyki integrowanej ochrony słonecznika dla producentów” na 1 ha stosuje się 60-90 kg P2O5, 120-180 kg K2O i 60-80 kg N. Nadmiar azotu przedłuża wegetację oraz dojrzewanie koszyczków i niełupek, poza tym powoduje zbytnią wybujałość roślin, co może grozić ich wyłamywaniem. Spośród mikroelementów zaleca się zastosować również bor i molibden. 

Siew słonecznika

Optymalne warunki do siewu słonecznika to gleba ogrzana do temperatury ok. 6-8oC i odpowiednio wilgotna. Roślinami wskaźnikowymi odnośnie siewu są mniszek pospolity oraz czarna porzeczka, gdy one zakwitną, siew słonecznika można rozpocząć. Siejemy punktowo w rozstawie rzędów 50-60 cm, nasiona w rzędzie umieszcza się co 18-20 cm, na głębokość 5-7 cm. Materiałem siewnym są całe niełupki. Sprzedawany on jest w tzw. jednostkach siewnych. W uprawie na nasiona na powierzchnię 2 ha przewiduje się wysiew 150 tys. nasion, czyli 75 tys. nasion na 1 hektar. Przy takiej ilości wysiewu uzyskuje się obsadę roślin wynoszącą od 55 do 65 tys. roślin na 1 hektara. Jeżeli nasiona słonecznika zostały wysiane w optymalnych warunkach, wschodów należy się spodziewać po 15-20 dniach po siewie. Ze względu na to, że ptaki potrafią zniszczyć małe uprawy, powinno się wybierać większe pola, od 5 ha w górę. Zagrożenie ze strony ptaków dla upraw słonecznika istnieje zarówno zaraz po siewie, jak i w momencie kiedy niełupki osiągną dojrzałość do zbioru.

[insert-modal-contact-form]