Europejski Zielony Ład

Zmiana klimatu i degradacja środowiska stanowią zagrożenie dla Europy i reszty świata. Aby sprostać tym wyzwaniom powstał plan działania -Europejski Zielony Ład. Ma on pomóc przekształcić UE w nowoczesną, zasobo-oszczędną i konkurencyjną gospodarkę, która w 2050 r. osiągnie zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych netto.

Komisja Europejska przyjęła pakiet wniosków ustawodawczych mających dostosować unijną politykę klimatyczną, energetyczną, transportową i podatkową na potrzeby realizacji celu, jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych netto do 2030 r. o co najmniej 55 proc. w porównaniu z poziomem z 1990 r. Osiągnięcie tego celu w ciągu najbliższych dziesięciu lat ma kluczowe znaczenie, aby Europa stała się pierwszym na świecie kontynentem neutralnym dla klimatu do 2050 r. i urzeczywistniła w ten sposób Europejski Zielony Ład.

Przedstawione wnioski ustawodawcze mają pomóc wszystkim sektorom gospodarki UE w dostosowaniu się do tego wyzwania. Wyznaczają one drogę do osiągnięcia celów klimatycznych do 2030 r. w sposób sprawiedliwy, racjonalny pod względem kosztów i konkurencyjny.

Oto najważniejsze założenia Zielonego Ładu.

Transformacja naszej gospodarki i społeczeństwa

Zmiana klimatu jest największym wyzwaniem naszych czasów. Jest to również okazja do zbudowania nowego modelu gospodarczego.

Zrównoważony transport dla wszystkich

Bardziej ekologiczna mobilność umożliwi korzystanie z czystego, dostępnego i przystępnego cenowo transportu nawet na obszarach najbardziej oddalonych.

Przewodzenie trzeciej rewolucji przemysłowej

Zielona transformacja stanowi ogromną szansę dla europejskiego przemysłu poprzez tworzenie nowych rynków dla nowych ekologicznych technologii i produktów.

Ekologizacja naszego systemu energetycznego

Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 proc. do 2030 r. wymaga zwiększenia udziału energii ze źródeł odnawialnych, a także wyższej efektywności energetycznej.

Renowacja budynków z myślą o bardziej ekologicznym stylu życia

Renowacja naszych domów i budynków przyczyni się do oszczędzania energii, ochrony przed ekstremalnymi upałami lub mrozami oraz rozwiązania problemu ubóstwa energetycznego.

Działanie w zgodzie z przyrodą w celu ochrony naszej planety i zdrowia

Przyroda jest ważnym sojusznikiem w walce ze zmianą klimatu.

Impuls dla globalnych działań w dziedzinie klimatu

Możemy zaradzić globalnemu zagrożeniu związanemu ze zmianą klimatu jedynie poprzez współpracę z naszymi partnerami międzynarodowymi.

JAK PRAWIDŁOWO ŻYWIĆ KROWĘ PO PORODZIE

Ostatnie trzy tygodnie ciąży, to tzw. okres przejściowy. W tym czasie trzeba skupić się na zabiegach przyzwyczajenia krowy do dawki, jaką będzie pobierała już po porodzie.

Koncentrujemy składniki pokarmowe w kilogramie suchej masy, ponieważ w związku z wzrostem płodu (zwiększona objętość macicy i wód płodowych) oraz zmianami hormonalnymi fizjologicznie następuje obniżenie apetytu i spadek pobrania paszy. Najważniejszym celem dla hodowcy i doradcy żywieniowego, jest sprawienie by spadek pobrania był możliwie jak najniższy. W okresie przejściowym w ramach profilaktyki hipokalcemii, powinno wprowadzać się sole gorzkie do dawki, wprowadzamy też dodatek paszy treściwej.

Poród – to moment w którym nad krową i jej przychodzącym na świat cielakiem powinniśmy się szczególnie pochylić. Dla przypomnienia warto napisać, by zapewnić w porodówce suchą i czystą ściółkę, zadbać o higienę urządzeń wspomagających przy porodzie, jak również rąk osób, które poród będą przyjmować. Przede wszystkim należy zachować spokój, nie przyśpieszać akcji porodowej, a w razie komplikacji skorzystać z pomocy lekarza weterynarii.

Pierwsze tygodnie po porodzie, to okres kiedy produkcja mleka gwałtownie wzrasta, co niestety nie łączy się z tak samo szybkim wzrostem pobrania suchej masy, które na początku laktacji kształtuje się na poziomie 16–18 kg. Dlatego najważniejszą kwestią jest zapewnienie odpowiedniej koncentracji białka i energii w zadawanej dawce pokarmowej.

Zawartość białka w takiej dawce powinna wynosić ok. 18% BO w suchej masie, z naciskiem na wysoką zawartość białka trawionego jelitowo, a poziom energii powinien wynosić ok 1 JPM.

Warto pamiętać o tym, by poznać wartość pokarmową własnych kiszonek, . Wiedza o tym jakimi dysponujemy paszami objętościowymi to podstawa do prawidłowego bilansowania dawki, co w okresie okołoporodowym jest szczególnie ważne.

Jest to też okres, gdzie stosujemy specjalistyczne dodatki paszowe, najczęściej są to nośniki łatwo dostępnej energii, chronionych aminokwasów czy witamin, żywych kultur drożdży, np. uzupełniającą mieszankę paszową MILKSTART charakteryzującą się wysokim poziomem białka trawionego jelitowo ( 240g/kg BTJE) oraz energii (7,8 MJ) . Decyzję o ich stosowaniu należy oprzeć o analizę ekonomicznej zasadności ich stosowania, dobrać je pod kątem występujących w stadzie problemów.

Ketoza to najczęściej występująca w okresie okołoporodowym choroba metaboliczna. Najgroźniejszą jej postacią jest jej subkliniczna postać, kiedy nie zawsze możemy jej fizyczne objawy zaobserwować. Z pomocą przychodzą tutaj raporty wynikowe RW-1 i RW-2, dostarczane obligatoryjnie po każdym próbnym udoju. Podobne informacje, rozszerzone jednak o analizę żywienia w stadzie, znajdują się w raporcie RW-11. Na podstawie ilości ciał ketonowych w mleku, w przypadku ich podwyższonego poziomu pojawia się komunikat sygnalizujący problem.

Analizując wzrost produkcji, okres kiedy zaznacza się szczyt laktacji, możemy jeszcze lepiej dostosować dawkę pokarmową dla potrzeb pokarmowych najbardziej wymagających zwierząt.

ZAPOBIEGANIE CHOROBOM CIELĄT

W gospodarstwach, gdzie cielęta często chorują należy szukać przyczyn ich złego stanu zdrowia. Analizą należy objąć warunki utrzymania i żywienia całego stada ze szczególnym uwzględnieniem krów zasuszonych, łatwości porodów, odchowu cieląt (ich żywienia i karmienia). W warunkach utrzymania sprawdzić – czystość i higienę, mikroklimat, wentylację, wilgotność itp. Jeżeli okaże się, że cielęta utrzymywane są w złych warunkach do tego nie otrzymują dobrej siary na czas, występują trudne porody, bądź ich matki były niedoborowo żywione, to czynniki te zwiększają ryzyko chorób. Dopiero naprawa popełnianych błędów i likwidacja zagrożeń może gwarantować poprawę zdrowotności i skuteczności leczenia.

Żywienie i ruch krów zacielonych

Pasze skarmiane w okresie zasuszenia krów i jałówek cielnych muszą być bardzo dobrej jakości, bo nawet ich lekkie nadpsucie czy obecność pleśni negatywnie oddziałuje na wewnątrzmaciczny rozwój płodu. Mykotoksyny z łatwością przenikają przez łożysko do płodu, co może prowadzić do poronień, zapalenia łożyska oraz rodzenia cieląt o niskiej żywotności.

Szkodliwe substancje przenikają również do siary i mleka oraz wpływają niekorzystnie na jakość siary, obniżając zawartość immunoglobulin. Również podawanie wysokocielnym krowom nadmiernej ilości związków azotowych przyczynia się do obniżenia poziomu białka oraz immunoglobulin w siarze.

Zalecane pasze w okresie zasuszenia to: sianokiszonka (40% s.m.) – 15-20 kg, kiszonka z kukurydzy (35% s.m.) – 7 kg, słoma, siano – 4 kg. Uwaga! – Na 3 tygodnie przed porodem należy stopniowo wprowadzić mieszankę treściwą od 0,5 do 3,0 kg przy wycieleniu oraz zwiększać udział kiszonki z kukurydzy. Dawka pokarmowa w okresie zasuszenia powinna zawierać wystarczającą ilość witamin i składników mineralnych. Najważniejsza jest witamina A i karoten oraz selen i cynk, bo zapobiegają zachorowaniom cieląt na biegunki i zapalenia płuc. Utrzymujące się przez długi okres u cielnych krów i jałówek niedobory selenu oraz cynku niekorzystnie wpływają na wewnątrzmaciczny rozwój płodu i jakość siary. Poziom immunoglobulin w siarze często nie przekracza 50% wymaganej wartości. Natomiast silny niedobór selenu prowadzi do rozwoju miopatii – uszkodzenia mięśni szkieletowych oraz języka u noworodka. Cielę jest osłabione i nie może pobierać siary z powodu zmian w mięśniach języka.

Krowa i jałówka niezatuczona i przeprowadzona na 3 tygodnie przed wycieleniem do porodówki powinna bez pomocy urodzić zdrowe cielę, bo ruch usprawnia drogi rodne i ułatwia poród. Natomiast krowy na uwięzi mają trudniejsze wycielenia i wymagają pomocy hodowcy.

Jakość siary

Na jakość siary wpływają: status odpornościowy (krowy starsze mają lepszą siarę, bo napotkały więcej zarazków i wytworzyły więcej przeciwciał), żywienie w zasuszeniu, długość zasuszenia, rasa. Najsłabszą siarę mają holsztyny, bo osiągają najwyższą wydajność.

Zawartość immunoglobulin w pierwszej siarze powinna wynosić od 60 do 120 g na litr siary. Siary o niższej koncentracji ciał odpornościowych cielę powinno otrzymać odpowiednio więcej poprzez częstsze pojenie. Do określenia jakości siary służy siaromierz. W praktyce, ok. 20-40% cieląt cierpi na niedobór zabezpieczenia matczynego i jest podatna na zachorowania. Można to sprawdzić, badając koncentrację immunoglobulin w surowicy krwi w 48 godzinie życia (prawidłowy poziom powinien przekraczać 13-15 g/l surowicy). Jakość siary można poprawić poprzez dodanie wielu różnorodnych substancji, zwiększających koncentrację immunoglobulin. Korzystne wyniki osiągano stosując siarę suszoną.

Zmiany składu i wchłaniania siary

Siara szybko zmienia swój skład. Po 6 godzinach od porodu wartość odpornościowa siary spada o połowę, natomiast po 12 godzinach jej wartość wynosi zaledwie 30% wartości początkowej a już w 6-7 dniu laktacji krowa produkuje mleko.

Wraz z upływem czasu gwałtownie zmniejsza się przepuszczalność błony śluzowej jelita dla immunoglobulin. W ciągu pierwszych 6 godzin życia cielęcia stopień wchłaniania ciał odpornościowych siary obniża się o 50%, zaś w ciągu 24 godzin wynosi jedynie 10% wartości początkowej. Jeśli miejsca wchłaniania zlokalizowane na błonie śluzowej jelit nie są zajęte przez przeciwciała siary, wówczas błona ta staje się przepuszczalna dla innych cząstek, w tym bakterii. Stąd późne podanie siary umożliwia zarazkom przenikanie przez błonę śluzową, co prowadzi do niezwykle szybkiego rozwoju schorzeń biegunkowych i innych.

Najlepsze pojenie

Ostatnie badania przeprowadzone na dużej populacji cieliczek hf wykazały, że najlepsze jest pojenie ciepłą siarą z butelki ze smoczkiem lub z wiadra ze smoczkiem. Praktyczną zasadą jest, aby noworodek pierwszy posiłek siary w ilości 1,5-2 l otrzymał nie później niż 0,5-1 godz. po urodzeniu. Częstotliwość pojenia siarą w pierwszym dniu powinna wynosić czterokrotnie a w dniach następnych trzykrotnie w ilości 6-8 l dziennie/sztukę. Zawieszenie wiadra ze smoczkiem na wysokości 60 cm od podłogi kojca pozwala na przyjęcie przez cielę naturalnej pozycji podczas picia, co umożliwia całkowite zamknięcie się rynienki przełykowej i przepływ mleka do trawieńca, nie powodując ulewania się do żwacza (tak jak przy ssaniu krowy). Takie postępowanie zabezpiecza przed biegunkami.

Mrożenie siary

Praktycznym postępowaniem jest zamrażanie nadwyżek wysokiej jakości siary z pierwszego doju od krów starszych i podawanie jej noworodkom pozbawionym siary wysokiej jakości. Przy rozmrażaniu wymagana jest cierpliwość – nie wolno rozmrażać w sposób szybki przez podgrzanie, a tylko w temperaturze pokojowej, żeby nie spowodować ścięcia przeciwciał. Należy pamiętać, że wartość rozmrożonej siary jest zawsze niższa, gdyż poziom wielu biologicznie czynnych składników siary, jest obniżony.

Szczepienia zapobiegawcze

W gospodarstwach dużych można zalecać szczepienia wysokocielnych krów i jałówek. Jednak wykorzystanie takich metod profilaktycznych wymaga nakładów finansowych, dodatkowej pracy oraz właściwego zarządzania stadem. Preparaty szczepionkowe zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii podaje się zwykle dwa razy na 6 tygodni i 2 tygodnie przed ocieleniem.

Popełniane błędy

Częstym błędem jest mieszanie siary z mlekiem. Noworodek nie trawi laktozy mleka i dlatego występuje biegunka. Kolejną przyczyną biegunek może być rozcieńczanie mleka wodą. Prowadzi to do produkcji bardzo luźnego kału.

Nie wolno skarmiać mleka z komórkami somatycznymi, a także z pozostałością antybiotyków.
Mikroorganizmy z chorego mleka “infekują” cielę i pozostają “z nim” do wieku dorosłego, powodując stany zapalne wymion u jałówek. Natomiast podawanie cielętom mleka z pozostałościami antybiotyków powoduje wyjałowienie flory bakteryjnej w jelitach i może spowodować wystąpienie biegunki. Również skarmianie mleka od krów z zapaleniem wymienia może być przyczyną biegunek, ze względu na zawartość bakterii, które w sprzyjających warunkach mogą się rozwijać w jelitach prowadząc do wystąpienia schorzenia.

Preparaty mlekozastępcze – nieprawidłowo skarmiane mogą spowodować stany chorobowe – niedokładne rozmieszanie, złe proporcje dodanej wody i jej temperatura powodują, że przyswajalność takiego pokarmu jest dużo mniejsza i może działać drażniąco na przewód pokarmowy prowadząc do biegunek. Ważna jest temperatura podawanego preparatu, bo zbyt niska powoduje wodnisty kał.

Pamiętajmy, że przewód pokarmowy cielęcia jest przystosowany do białka występującego w mleku (do jego trawienia ma odpowiednie enzymy). Do pewnego stopnia można ten skład zmieniać, ale w pokarmie cielęcia powinno przeważać białko pochodzące z mleka jako najlepiej przyswajalne. Nadmiar węglowodanów innych niż laktoza występująca w mleku oraz białka z soi lub ryb pogarsza stan zdrowotny.

Zwracajmy uwagę na czystość naczyń, w których podajemy mleko lub preparaty mlekozastępcze, gdyż resztki pójła są doskonałą pożywką dla bakterii mogących doprowadzić do zapalenia jelit.
Do rozwoju mikroflory żwacza konieczna jest woda, cielęta pojone do woli lepiej rosną, pobierają więcej pasz i są zdrowsze.

Źródło: PODR Szepietowo

MODERNIZACJA GOSPODARSTW ROLNYCH

NABÓR – CZERWIEC 2021

W RAMACH TEGO PROGRAMU, POMOC MOŻE BYĆ PRZYZNANA NA:

a) rozwój produkcji prosiąt, zwanym dalej obszarem a”,
b) rozwój produkcji mleka krowiego, zwanym dalej „obszarem b”,
c) rozwój produkcji bydła mięsnego, zwanym dalej „obszarem c”,
d) związanym z racjonalizacją technologii produkcji, wprowadzeniem innowacji, zmianą profilu produkcji, zwiększeniem skali produkcji, poprawą jakości produkcji lub zwiększeniem wartości dodanej produktu, zwanym dalej „obszarem d” – tj. zakup maszyn i urządzeń oraz budowa/rozbudowa/modernizacja budynków

W związku z rozwojem produkcji:
• prosiąt – maksymalne dofinansowanie wynosi 900 tys. zł ;
• mleka krowiego – wysokość wsparcia może wynieść 500 tys. zł;
• bydła mięsnego – wypłacona pomoc nie może przekroczyć 500 tys. zł

60% dofinansowanie młodzi rolnicy i wspólnie wnioskujący
50% dofinansowanie pozostali

(Wspólnie wnioskujemy tylko w obszarze „D” – zakup maszyn i urządzeń)

ZAKRES KOSZTÓW KWALIFIKOWANYCH OPERACJI REALIZOWANEJ W RAMACH TEGO TYPU OPERACJI OBEJMUJE KOSZTY:

1) budowy, przebudowy, remontu połączonego z modernizacją budynków lub budowli wykorzystywanych do produkcji rolnej oraz do przechowywania, magazynowania, przygotowywania do sprzedaży produktów rolnych (łącznie ze zlokalizowanymi w tych budynkach pomieszczeniami higieniczno-sanitarnymi) wraz z zakupem, montażem instalacji technicznej, wyposażenia, koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki pod warunkiem, że rozbiórka jest niezbędna w celu realizacji operacji;
Budowa budynków związanych ze zwierzętami i magazynów paszowych.
Dofinansowanie do 500 tys. zł.

2) zakupu maszyn, urządzeń, wyposażenia do produkcji rolnej, przechowalnictwa, suszenia, magazynowania, przygotowywania produktów rolnych do sprzedaży, w szczególności sprzętu do uprawy, pielęgnacji, ochrony, nawożenia oraz zbioru roślin, lub urządzeń do przygotowywania, przechowywania, czyszczenia, sortowania, kalibrowania, konfekcjonowania produktów rolnych, maszyn lub urządzeń do przygotowywania lub składowania pasz, maszyn lub urządzeń do pojenia, zadawania pasz, urządzeń do pozyskiwania lub przechowywania mleka;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

3) zakładania sadów lub plantacji krzewów owocowych, gatunków owocujących efektywnie dłużej niż 5 lat, w tym koszty zakupu materiału szkółkarskiego przeznaczonego do założenia sadu lub plantacji krzewów owocowych, gatunków owocujących efektywnie dłużej niż 5 lat; w przypadku gatunków roślin uprawnych wymienionych w wykazie gatunków roślin, których odmiany podlegają rejestracji oraz których materiał siewny może być wytwarzany, oceniany i kontrolowany, ogłoszonym w obwieszczeniu, o którym mowa wart. 1 ust. 3 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. poz. 1512 oraz z2013 r. poz. 865), kosztem kwalifikowanym jest zakup materiału siewnego kategorii kwalifikowany roślin sadowniczych lub materiału szkółkarskiego CAC;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

4) wyposażania pastwisk lub wybiegów dla zwierząt, w szczególności koszty grodzenia lub budowy wiat;

5) instalacji lub budowy budynków lub budowli, zakupu maszyn lub urządzeń służących ochronie środowiska, w tym do składowania odchodów zwierzęcych lub odpadów, mycia lub czyszczenia sprzętu, oczyszczania ścieków powstających w wyniku prowadzonej działalności rolniczej lub służących poprawie warunków utrzymania zwierząt lub poprawie higieny produkcji;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

6) zakupu, instalacji lub budowy innych niż wymienione w pkt 5 elementów infrastruktury technicznej wpływających bezpośrednio na warunki prowadzenia działalności rolniczej, w tym zakupu i instalacji urządzeń do pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

7) zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania służącego wsparciu prowadzonej działalności rolniczej;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

8) opłat za patenty lub licencje;
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

9) rat zapłaconych z tytułu wykonania umowy leasingu, nieprzekraczających ceny netto nabycia rzeczy, o których mowa w pkt 2, jeżeli przeniesienie własności tych rzeczy na Beneficjenta nastąpi w okresie realizacji operacji, lecz nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność końcową.
Dofinansowanie do 200 tys. zł.

Za kwalifikowane traktuje się ww. rodzaje kosztów ponoszonych od dnia złożenia wniosku.

Opryski rzepaku – uwaga na pszczoły

Koniec maja to okres kiedy na polach rzepaku pojawiają się pięknie kwitnące na żółto kwiatostany, które przyciągają zarówno szkodniki, jak i zapylacze, głównie pszczołę miodną. Powstaje zasadnicze pytanie, jak usunąć szkodniki nie szkodząc pszczołom? Czy kilka nieprzespanych nocy to duża cena za przetrwanie ludzkości?

  Z perspektywy rolnika sama sprawa oprysków to wystarczający problem. Znajomość fitopatogenów, preparatów, orientacja w dawkach, przyrządzanie preparatu, odpowiedni termin oprysku, do tego jeszcze pogoda. To już naprawdę dość złożone, a gdzie tu jeszcze myśleć o pszczołach? W końcu nie każdy jest amatorem miodu, natomiast każdy chciałby jak najbardziej uprościć sobie pracę, a w rozliczeniu ogólnym: uprościć życie. Niestety ta chęć, jak zwykle to bywa, nie idzie w parze z przepisami, a nawet, nazwijmy to górnolotnie, etyką. Wytrucia pszczelich rojów to duży problem. Nie tylko dla samych pszczelarzy, ale również rolników, którzy często ponoszą ich konsekwencje. To też problem ekologiczny, w dodatku globalny.
  Niefortunne opryski, powodujące zatrucia pszczół, to częsty problem pszczelarzy, ale czy uśmiercenie pszczół to tylko problem ich właściciela? Może to problem całej ludzkiej populacji? Powiedzenie: „Od wyginięcia ostatniej pszczoły ludziom pozostaną cztery lata życia” przypisuje się różnym autorom. Najczęściej Albertowi Einsteinowi. Dzięki staraniom wielu pojedynczych osób i organizacji, pszczoły cały czas żyją i obyśmy nie musieli nigdy sprawdzić cytowanych słów.
Istotną rolę ma pora oprysku, gdyż zabiegi zaleca się wykonywać wieczorem po oblocie pszczół. Godziny wczesno poranne mogą być nieodpowiednią porą, ze względu na poranną już aktywność pszczół. Zabieg wykonany wieczorem jest też bardziej efektywny.
 Należy zwrócić uwagę również na opryski upraw zbóż położonych w pobliżu plantacji rzepaku, gdyż na nich mogą znajdować się drogi przelotu pszczół. Dlatego i na nich zabiegi opryskowe powinno się stosować wieczorem. Należy zdawać sobie sprawę, że krople stanowiące oprysk mogą zostać zniesione przez wiatr, np. na plantację kwitnącego rzepaku z oblatującymi ją pszczołami.

W przypadku zetknięcia się pszczół z niebezpiecznym dla nich pestycydem, owady giną już na polu, w drodze do ula, a zasadnicza ich większość – dopiero w ulu. Pszczoły zamarłe i wykazujące objawy zatrucia, czyli te, które straciły zdolność lotu, z paraliżem odnóży, przewracające się na grzbiet i zwracające zawartość wola miodnego, w dużych ilościach pozostają na ziemi, leżąc pod ulem. Po kontakcie z pestycydami objawy zatrucia wykazują wszystkie rodziny w pasiece, chociaż najbardziej narażone są rodziny najsilniejsze, gdyż posiadają dużo pszczół zbieraczek. Czasem, w zależności od hierarchii, giną młode pszczoły ulowe, gdyż zbieraczki mające kontakt z pestycydem zdążą przekazać im skażony pokarm.

Kary za opryskiwanie w czasie oblotu pszczół.


Wysokość grzywny za opryskiwanie w czasie oblotu pszczół nie jest określona szczegółowo. Jedynie z kodeksu wykroczeń wynika że może ona wynieść w zależności od formy – jeżeli jest to mandat karny, to 500 zł. Jeżeli sprawa jest kierowana do sądu to rzeczywiście kara może wynieść 5000 zł. Prawdą jest też że takie postępowanie może doprowadzić do uszczuplenia dopłat. Wynika to z niewypełniania zasad Cross Compliance.

Podsumowanie:

  • nie ma określonych przepisami godzin w których wykonuje się opryskiwanie;
  • czas możliwości wykonania zabiegu określony jest w etykiecie poszczególnych środków;
  • nawet gdy czas nie jest podany lepiej jest opryskiwanie wykonać po oblocie pszczół – w zależności od pogody może być to po 16.00, po 17.00, ale też czasem po 20.00.
  • kara za wykonanie zabiegu niezgodnie z etykietą może wynieść 500 zł w formie mandatu lub 5000 zł jeżeli sprawa trafi do sądu.
  • pośrednią karą za to może być odebranie części dopłat.

Kary i restrykcje nie zwalniają z obowiązku logicznego myślenia !!!

PŁATNOŚĆ ARiMR DO BYDŁA 2021

Płatność przysługuje do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus), na terenie całego kraju, niezależnie od płci (samce lub samice) i kierunku produkcji, które:

  • w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekroczą wieku 24 miesięcy,
  • będą w posiadaniu rolnika przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności.

Płatność przysługuje do zwierząt, w odniesieniu do których:

  • do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
  • najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Posiadanie zwierząt potwierdzane będzie w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt

Minimalna liczba zwierząt objęta wnioskiem o przyznanie tej płatności wynosi 3 sztuki w wieku do 24 miesięcy; a płatność przyznawana będzie maksymalnie do 20 sztuk zwierząt. Do wniosku należy dołączyć oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności oraz oświadczenie współposiadacza o wyrażeniu zgodny na przyznanie płatności do bydła, krów, owiec, kóz (jeśli dotyczy; obowiązek złożenia oświadczenia nie dotyczy małżonków).

Płatność przysługuje do samic lub samców z gatunku bydło domowe (Bos taurus), których wiek w dniu 15 maja 2021 r. nie przekracza 24 miesięcy. Płatność związana do bydła przysługuje do zwierząt, urodzonych najpóźniej w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności.

Istnieje możliwość przyznania płatności do bydła w przypadku gdy zwierzę jest przedmiotem współposiadania (w tym w posiadaniu małżonka).

W przypadku gdy zwierzęta objęte wnioskiem o przyznanie płatności do bydła są przedmiotem współposiadania, maksymalna liczba zwierząt określona (20 sztuk) jest liczbą zwierząt, do których taka płatność może być przyznana łącznie wszystkim ich współposiadaczom.

Do wniosku dołącza się oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności.

Zwierzęta deklarowane do płatności do bydła w okresie przetrzymywania mogą być zastępowane bez utraty prawa do wypłaty pomocy lub wsparcia, chyba że rolnik wcześniej został poinformowany przez ARiMR o niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność lub o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu w gospodarstwie.

Płatności przysługują do zwierząt zastępujących, jeżeli:

  • spełniają one warunki kwalifikowalności (płeć i wiek),
  • nie później niż w terminie 14 dni od dnia wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia zwierzęcia rolnik:
    • objął w posiadanie zwierzęta zastępujące,
    • poinformował o fakcie zastąpienia zwierzęcia zgłoszonego we wniosku kierownika biura powiatowego ARiMR, na formularzu udostępnionym przez Agencję,
  • w odniesieniu do tych zwierząt
    • do dnia poinformowania kierownika BP Agencji o fakcie zastąpienia zwierzęcia zgłoszonego we wniosku dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt,
    • najpóźniej od dnia poinformowania kierownika biura powiatowego Agencji o fakcie zastąpienia zwierzęcia są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt, określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

W przypadku gdy dane zwierzę z gatunku bydło domowe zostało objęte więcej niż jednym wnioskiem o przyznanie płatności związanej do zwierząt, płatność tę przyznaje się temu rolnikowi, który złożył jako pierwszy wniosek o przyznanie tej płatności do tego zwierzęca i są spełnione pozostałe warunki przyznania tej płatności.

Źródło: Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Wstrzymanie sprzedaży państwowej ziemi rolnej

Uchwalona przez Sejm RP 17 marca 2021 r. oraz podpisana przez Prezydenta RP 21 kwietnia 2021 r. ustawa o zmianie ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, weszła w życie 30 kwietnia 2021 r.

Podstawową formą rozdysponowania nieruchomości rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pozostaje dzierżawa.

Cieszy się ona dużym zainteresowaniem wśród rolników indywidualnych, bowiem stwarza możliwość dogodnego sposobu użytkowania gruntów i budynków oraz nie wymaga angażowania przez dzierżawców znacznych środków finansowych – jak ma to miejsce w przypadku trwałego nabycia nieruchomości.

Wstrzymanie sprzedaży nie dotyczy nieruchomości przeznaczonych na cele nierolne, czyli tzw. nieruchomości inwestycyjnych oraz nieruchomości o powierzchni do 2 ha. Na sprzedaż takich nieruchomości nie jest i nie będzie również dalej wymagane uzyskanie przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi).

Ustawa przewiduje ponadto:

– jednoznaczne uregulowanie kwestii wstrzymania sprzedaży udziałów we współwłasności nieruchomości, tak aby uniknąć pojawienia się ewentualnych wątpliwości w tym zakresie (wyraźne wskazanie, że wstrzymanie sprzedaży obejmuje również udziały we współwłasności),

– doprecyzowanie, że w składanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosku o wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości, ich części lub udziałów we współwłasności, wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w szczególności wskazuje jakie względy społeczno-gospodarcze uzasadniają sprzedaż nieruchomości, ich części lub udziałów we współwłasności nieruchomości; tym samym zachowano zasadniczy kształt obecnie obowiązującej regulacji, zgodnie z którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na wniosek Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, może wyrazić zgodę na sprzedaż nieruchomości lub ich części, jeżeli jest to uzasadnione względami społeczno-gospodarczymi.

Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Rynek mleka w 2021 roku

Eksperci z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka przedstawili prognozy dotyczące rynku mleka na 2021rok.

Sektor mleczarski w tym roku będzie kontynuował procesy restrukturyzacji. Eksperci prognozują, że pogłowie krów ogółem spadnie o 1,5% do 2450 tys. sztuk, a krów mlecznych o 1,6% do 2190 tys. sztuk.

  •  Pogłowie krów mlecznych zmaleje o 1,6% do 2190 tys. sztuk
  •  Średnia wydajność krów mlecznych wyniesie 6540 litrów na sztukę
  •  Produkcja mleka ma wzrosnąć o 0,6% do poziomu 14,5 mld litrów
  •  Cena mleka może się utrzymać na poziomie 1,35 zł za litr 
  •  Konsumpcja mleka i jego przetworów ma wynieść 226 litrów na osobę

Covid-19 wpłynął na spożycie mleka

IERiGŻ przewiduje, że już w bieżącym roku wzrostowa tendencja spożycia mleka zostanie zahamowana.

Mniejsze spożycie mleka będzie wynikać z pandemii Covid-19. Wpływa ona na recesję gospodarki, pogorszenie się sytuacji na rynku pracy, spadek dochodów konsumentów oraz restrykcje w przemieszczaniu się ludności. Konsumenci wydają mniej pieniędzy na żywność, w tym mleko i jego przetwory.

Na niższe spożycie mleka wpłyną także wprowadzone obostrzenia w sektorze HoReCa. Zarówno wiosną, jak i obecnie skutkują one spadkiem zapotrzebowania na produkty żywnościowe.

Zdaniem ekspertów z IERiGŻ oraz Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, w 2020 roku bilansowa konsumpcja produktów mleczarskich bez masła wyniesie 228 litrów na osobę, a masła 4,9 kg na osobę.

Produkcja mleka i eksport

Średnia wydajność krów mlecznych prawdopodobnie wzrośnie. Zdaniem ekspertów osiągnie ona wielkość 6540 litrów na sztukę, co zrekompensuje spadek pogłowia. Produkcja mleka w Polsce w przyszłym roku ma wzrosnąć o 0,6% do poziomu 14,5 mld litrów. Z kolei dostawy surowca do zakładów przetwórczych zwiększą się o 2,6% i będą wynosić 12,5 mld litrów.

Pandemia Covid-19, zdaniem ekspertów, nie zaburzy międzynarodowej wymiany handlowej. Eksport produktów mleczarskich w ekwiwalencie mleka wzrośnie do 5,1 mln ton, a import do 2,2 mln ton.

Eksport w ujęciu wartościowym ma wzrosnąć do poziomu 2,5 mld euro. Będzie on niezwykle istotny przy rosnącej produkcji mleka oraz spadku jego spożycia w Polsce.

Konsumpcja mleka i jego przetworów w przyszłym roku powinna ukształtować się na poziomie 226 litrów na osobę, a masła 4,7 kg na osobę.

pogłowia.

Ceny mleka zależą od eksportu

Ceny mleka będą uzależnione głównie od koniunktury na rynku światowym. Jeśli recesja gospodarcza wywołana pandemią nie będzie trwać zbyt długo, w naszym kraju powinny się one utrzymać poziomie 1,35 zł za litr.

Istotną rolę w cenach skupu mleka odgrywa eksport. Jeśli recesja będzie trwała dłużej, negatywnie wpłynie ona właśnie na eksport. To z kolei spowoduje nadwyżkę surowca na krajowym rynku i spadek cen do poziomu 1,30 – 1,33 złotych za litr.

Wiosenne odchwaszczanie zbóż ozimych

Chwasty w zbożach ozimych, najlepiej zwalczać przed zimą, ale nie zawsze warunki pogodowe na to pozwalają.

Często jesienny termin aplikacji herbicydów nie jest możliwy, np. ze względu na późny siew ozimin, nadmierną wilgotność gleby, zbyt niskie temperatury czy wczesną zimę. Wówczas taki zabieg należy wykonać wiosną. Odchwaszczanie w tym terminie umożliwia precyzyjne określenie składu gatunkowego chwastów występujących na polu oraz ich nasilenia. Pozwala to na dobór preparatu optymalnie do potrzeb. Należy jednak liczyć się z tym, że wiosenna aplikacja herbicydu niejednokrotnie wiąże się z koniecznością zastosowania wyższych od zalecanych dawek środków ze względu na dość zaawansowana fazę rozwojową chwastów. Herbicydy przeznaczone do wiosennego odchwaszczania ozimin, można zacząć stosować zaraz po ruszeniu wegetacji, tak aby walkę z chwastami rozpocząć w jak najmłodszej fazie rozwojowej.

Wiosenne zabiegi herbicydowe można przeprowadzić już od fazy 2-3 liścia zbóż ozimych. Mieszanina pinoksadenu z piroksulamem np. (Avoxa 50 EC) zastosowana w uprawie pszenicy, pszenżyta i żyta może skutecznie zwalczyć zarówno chwasty jedno- jak i dwuliścienne. Herbicyd ten zastosowany w wyższej z zalecanych dawek (1,8 l/ha) eliminuje m.in. miotłę zbożową i wyczyńca polnego, fiołka polnego, gwiazdnicę pospolitą, rumianowate i przytulię czepną.

Do wczesnego zwalczania chwastów wiosną przydatne mogą okazać się również mieszaniny substancji z grupy sulfonylomocznika, np. tifensulfuronu metylowego z tribenuronem metylowym (Nautius WG, Pygmee 550 WG, Hadden 550 WG). Połączenie takie pozwala usunąć z plantacji pszenicy i pszenżyta ozimego chabra bławatka, przytulię czepną, rumianowate, samosiewy rzepaku, mak polny i inne gatunki dwuliścienne.

Również połączenie metsulfuronu metylu z tribenuronem metylowym (Blusky 500 WG, Mofat 500 WG) pozwala na eliminację rumianowatych, fiołka polnego, gwiazdnicy pospolitej i innych, nieco mniej szkodliwych dla zbóż gatunków chwastów. Aby zapobiec pojawieniu się odporności niektórych gatunków chwastów na środki z grupy sulfonomocznika, warto zastosować herbicydy z różnych grup chemicznych, np. mieszanina 2,4-D z florasulamem (Camaro 306 SE, Feniks 306 SE, Horse 306 SE, Mustang 306 SE). Środki te można zastosować od fazy 2 liścia zbóż ozimych w celu skutecznego zniszczenia maku polnego, chabra bławatka, ru-mianowatych  oraz przytulii czepnej do fazy 7-8 okółków.

Wczesną wiosną niezwykle przydatne mogą okazać się również preparaty zawierające halauksyfen metylu – (Arylex) w połączeniu z fluroksypyrem metylu (Pixxaro) lub z florasulamem (Mattera, Renitar). Innym rozwiązaniem może być aplikacja fluroksypyru (Hudson 200 EC, Hurler 200 EC, Starane 250 EC, Taran 250 EC, Minstrel) albo mieszaniny tritosulfuornu z florasulamem (Biathlon 4D), czy florasulamu z tribenuronem metylowym (Saracen Max 80 WG).

Wszystkie te środki skutecznie eliminują tylko dwuliścienne gatunki chwastów, m.in. chabra bławatka, gwiazdnicę pospolitą, mak polny, rumianowate, przytulię czepną oraz samosiewy rzepaku. Spośród wszystkich środków zalecanych do wiosennej aplikacji w zbożach ozimych najwięcej jest takich, które można aplikować albo od ruszenia wegetacji, albo od fazy krzewienia zbóż. Szerokie spektrum działania na chwasty posiadają herbicydy zawierające mieszaninę pinoksadenu z florasulamem (Axial Komplett, Axial One 50 EC) lub jodosulfuronu metylosodowego z 2,4-D (Huzar Activ 387 OD). Są to preparaty, które skutecznie niszczą zarówno miotłę zbożową, jak również uciążliwe gatunki dwuliścienne: mak polny, chabra bławatka, przytulię czepną czy rumianowate. Dodatkowo mieszanina pinoksadenu z florasulamem  zwalcza wyczyńca polnego.

Obok w/w środków również propoksykarbazon sodowy (Attribut 70 SG) skutecznie eliminuje gatunki jednoliścienne (miotłę zbożową i perz) oraz niektóre dwuliścienne (samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne). Producenci podkreślają, że najlepszy efekt chwastobójczy możemy uzyskać stosując środek od fazy wschodów chwastów jednoliściennych do fazy 2-4 rozkrzewień.

 W przypadku zwalczania perzu właściwego zabieg należy wykonać, gdy rośliny mają 2-3 liście. Jeśli wiosną na plantacji pozostaje problem zwalczania tylko gatunków jednoliściennych można wówczas zastosować graminicyd, który zawiera w swym składzie albo pinoksaden (Aron 50 EC, Fraxial 50 EC, Paxio 50 EC) albo fenoksaprop-p-etylu (Fenoxin 110 EC, Hermes 069 EW, Puma Uniwersal 069 EW). Pierwszą substancję można stosować aż do końca strzelania w źdźbło zbóż, natomiast drugą do fazy 2-3 kolanka ozimin.

Większość herbicydów zalecanych do wiosennej aplikacji w zbożach ozimych zwalcza dwuliścienne gatunki chwastów. Wśród nich znajdują się preparaty zawierające MCPA (Agritox 500 SL, Chwstox 750 SL, Premier 300 SL), tri-benuron metylu (np. Aden-tis, Bron 500 SG, Helmstar 75 WG), czy jodosulfuron metylosodowy (Huzar 05 WG, Huzar 100 OD). W celu poszerzenia spektrum działania na chwasty takich środków warto zastosować mieszaniny substancji np. mieszanina MCPA z mekopropem-P i dikambą (Chwastox Nowy Trio 390 SL), jodosulfuronu metylo-sodowego z amidosulfuronem (Sekator 125 OD), florasulamu z aminopyralidem (Dragon NT 450 WG) czy mieszanina 2,4-D z aminopyralidem i florasulamem (Mustang Forte 195 SE). Środki te skutecznie ograniczają występowanie chabra bławatka, przytulii czepnej, maku polnego oraz maruny bezwonnej. Dodatkowo eliminują także gwiazdnicę pospolitą, samosiewy rzepaku, tasznika pospolitego, tobołki polne i wiele innych.

Przed zastosowaniem herbicydów warto dokładnie zapoznać się z ich etykietą. Należy stosować dawki zgodnie z wytycznymi producenta oraz ściśle przestrzegać faz rozwojowych zbóż, w których należy aplikować środki.

Źródło: Agro News

Siew kukurydzy na ziarno – optymalna obsada roślin

Wykorzystanie potencjału plonotwórczego nowych odmian kukurydzy jest możliwe pod warunkiem dostosowania czynników agrotechnicznych do ich wymagań. Jednym z ważniejszych jest gęstość siewu, która w dużym stopniu kształtuje plon ziarna.

Od gęstości siewu uzależnione jest zaopatrzenie roślin w wodę i składniki pokarmowe oraz dostęp światła do poszczególnych roślin, który ma znaczenie dla efektywnego przebiegu fotosyntezy. Optymalna obsada roślin to z jednej strony zalecana przez hodowców liczba roślin, a z drugiej ich równomierne rozmieszczenie w rzędzie. Tylko taki układ gwarantuje uzyskanie maksymalnej liczby kolb dobrze zaziarnionych, co przekłada się na wyższe plony lub poprawę wartości energetycznej kiszonki. Należy mieć także na uwadze, że złej obsady nie skoryguje się już żadnym innym zabiegiem agrotechnicznym!

Podczas suszy siać mniej.

Zakres optymalnej gęstości jest również w dużej mierze uzależniony od warunków pogodowych. Kukurydza jest gatunkiem, który bardzo oszczędnie gospodaruje wodą. Na wytworzenie 1 kg suchej masy roślina ta zużywa tylko około 250 litrów wody. Inne uprawne gatunki pod tym względem są znacznie mniej efektywne. Na przykład pszenica jara potrzebuje aż ok. 432 litry wody na wytworzenie 1 kg suchej masy. Jednak bardzo wysoka produktywność kukurydzy sprawia, że z jednostki powierzchni uprawa ta zużywa duże ilości wody – sięgające do 16 mln l/ha! Wobec powtarzających się niemalże każdego roku okresów suszy, nie bez znaczenia byłaby więc możliwość zmniejszenia liczy roślin kukurydzy na jednostce powierzchni. Dzięki temu rośliny na plantacjach miałyby lepsze warunki do wzrostu i plonowania. Wykrycie zmiennej reakcji kukurydzy na różną gęstość siewu może przyczynić się do zwiększenia plonu kukurydzy, gatunku szczególnie wrażliwego na odstępstwa od optymalnego zagęszczenia łanu.

Jaka gęstość jest optymalna?

W związku z powyższym w Katedrze Agronomii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podjęto badania polowe mające na celu określenie wpływu gęstości siewu na cechy morfologiczne roślin kukurydzy oraz jej plonowanie. Badano następujące gęstości siewu: 6 szt./m2, 7 szt./m2, 8 szt./m2, 9 szt./m2 i 10 szt./m2. Największe plony ziarna uzyskano przy zagęszczeniu 7 szt./m2. Zarówno zbyt rzadki, jak i zbyt gęsty siew prowadził do istotnego spadku plonu ziarna. Taką zależność można łatwo wyjaśnić. W gorszych warunkach wodnych, mniejsza liczba roślin na jednostce powierzchni znajdzie korzystniejsze warunki wilgotnościowe do wzrostu i plonowania. Inaczej jest gdy wody nie brakuje, wtedy większa liczba roślin na 1 m2 jest w stanie wydać wyższy plon. Szkoda więc, że niestety, rozkładu opadów w sezonie wegetacyjnym nie można przewidzieć. Badano także zawartość  wody w ziarnie kukurydzy. Stwierdzono, że wraz ze wzrostem gęstości siewu charakteryzowało się ono większą wilgotnością. Było to konsekwencją słabo wykształconej i zaziarnionej kolby. Plon ziarna kukurydzy jest wynikiem wytworzenia poszczególnych elementów jego struktury: liczby kolb, liczby ziaren w kolbie oraz masy 1000 ziaren. Przytoczone wyżej elementy składowe plonu ziarna kukurydzy w badaniach własnych były kształtowane zmienną gęstością siewu. Zarówno zwiększenie normy wysiewu, jak i zmniejszenie w porównaniu do obsady 7 szt./m2 skutkowało zmniejszeniem wartości tych cech.

Ważny wskaźnik LAI.

Powierzchnia liści oraz ich ilość na roślinie są ważnymi elementami w ocenie procesu fotosyntezy. W przeprowadzonych badaniach stwierdzono, że powierzchnia asymilacyjna pojedynczej rośliny była największa przy gęstości siewu wynoszącej 7 szt./m2. Wraz ze wzrostem gęstości siewu wartość tej cechy ulegała zmniejszeniu, co tłumaczy wzajemne zacienianie się blaszek liściowych. 

Badano także wpływ gęstości siewu na wskaźnik LAI, który charakteryzuje wielkość powierzchni organów roślin zdolnych do absorbowania promieniowania, od którego zależy fotosynteza, a więc pośrednio także przyrosty biomasy oraz plon ziarna. Zdaniem wielu autorów wskaźnik LAI stanowi główną powierzchnię wymiany gazowej pomiędzy atmosferą i biosferą. Optymalna wartość tego wskaźnika dla maksymalnej produkcji kukurydzy mieści się w granicach od 3 do 5. Przy takim wskaźniku szybkość wzrostu roślin jest maksymalna, gdyż wszystkie blaszki liściowe uczestniczą w procesie fotosyntezy. W badaniach własnych indeks powierzchni liści wzrastał  wraz ze wzrostem zagęszczenia roślin w łanie. 

Gęstość siewu kukurydzy determinuje również zdrowotność roślin w łanie. W badaniach stwierdzono, że rośliny uprawiane w rzadszych siewach są lepiej przewietrzane, co poprawia ich zdrowotność. Z przeprowadzonych badań wynika, że wzrost gęstości siewu zwiększa odsetek roślin kukurydzy porażonych przez choroby fuzaryjne.  Kukurydza jest gatunkiem światłolubnym, dlatego nadmierne zacienienie roślin w łanie ogranicza zawiązywanie i zapylanie kolb. W związku z tym,  szczególną uwagę należy zwracać na równomierne rozmieszczenie roślin w rzędzie, co zapewniają dobrze wyregulowane siewniki punktowe. Zmienna obsada roślin, uwzględniająca typy gleby, nakazuje zwiększenie liczby nasion na stanowiskach mocnych, bardziej zasobnych i wilgotnych, a zmniejszenie na glebach mniej zasobnych o gorszej wilgotności i lżejszych. Nie należy zwiększać normy siewu na glebach, które nie są w stanie wyżywić roślin.

Źródło; agropolska.pl

[insert-modal-contact-form]